Aktualności

Lublin rozpoczyna wyjątkową podróż. Już w lipcu na ulice polskich miast wyruszy „Podróż Sztukmistrza: Prolog” – pierwsza odsłona wieloletniego przedsięwzięcia realizowanego przez Fundację Sztukmistrze we współpracy z Centrum Kultury w Lublinie oraz Europejską Stolicą Kultury Lublin 2029. To nie tylko spektakl nowego cyrku, ale także symboliczny początek drogi, która w kolejnych latach poprowadzi lubelskich artystów przez Polskę, Europę i – docelowo – z powrotem do Lublina w roku 2029. Inspiracją do przygotowania projektu są założenia programu RE:UNION. Projekt nawiązuje do postaci Sztukmistrza z Lublina – bohatera powieści noblisty Isaaca Bashevisa Singera – reinterpretując ją we współczesnym kontekście. Wędrująca trupa sztukmistrzów staje się ambasadorem miasta i idei RE:UNION, opowiadając o Lublinie poprzez język sztuki. W kolejnych latach przedsięwzięcie będzie rozwijane, stopniowo poszerzając swój zasięg o kolejne miasta w Polsce i Europie.

fot. Kat Kubiak

Spektakl, który zaprasza do wspólnego działania

„Podróż Sztukmistrza: Prolog” opowiada historię pięciorga wędrowców, którzy spotykają przechodniów i… zapraszają ich na kawę. Zanim jednak będzie można usiąść przy wspólnym stole, artyści muszą wspólnie zbudować ośmiometrową konstrukcję, przygotować przestrzeń, rozgrzać się i uruchomić ekspres. Dopiero wtedy rozpoczyna się pełne energii widowisko, łączące akrobatykę, żonglerkę, ekwilibrystykę i teatr ruchu. Po zakończeniu pokazu widzowie zostaną zaproszeni do wspólnej rozmowy przy kawie.

fot. Kat Kubiak

Pierwsze przystanki
W lipcu „Podróż Sztukmistrza: Prolog” odwiedzi trzy wyjątkowe wydarzenia:

5 lipca – Festiwal Kuglarzy, Wodzisław Śląski

13 lipca – Festiwal Góry Literatury, wiele lokalizacji Dolnego Śląska

17 lipca – SĄSIEDZI – Teatralnie. Cyrkowo. Po sąsiedzku, Bielsko-Biała (w ramach programu Polskiej Stolicy Kultury Bielsko-Biała 2026)

21.08 2026 – Dziedziniec Pałacu Potockich Radzyń Podlaski

4.09. 2026 – Centrum Kultury i Promocji  Piotrowice

5.09. 2026 – Szerokie, Lublin – Święto Dzielnicy Szerokie

Święto Dzielnicy Szerokie to okazja do wspólnego spędzenia czasu

“Prolog” jest początkiem większej opowieści. W kolejnych latach Trupa Sztukmistrzów będzie rozwijać swoją trasę, odwiedzając kolejne miasta i festiwale w ramach promocji programu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. 

fot. Kat Kubiak

Twórcy:

Występują: Alisa Cheburkova, Daniel Chlibiuk, Artur Perskawiec, Marcin Borkowski, Krzysztof Pacholik

Konsultacje dramaturgiczne i reżyserskie: Jakub Szwed

Czas trwania: ok. 50 minut

Sugerowany wiek odbiorców: od 5 miesięcy do 121 lat

Produkcja: Fundacja Sztukmistrze, Centrum Kultury w Lublinie, Europejska Stolica Kultury Lublin 2029.

PROGRAM WYDARZENIA

Na wschodnich krańcach Lubelszczyzny, tam gdzie od wieków spotykały się kultury, państwa i tradycje, po raz kolejny powstanie niezwykła przestrzeń dialogu między sztuką a naturą. W dniach 1–11 lipca 2026 roku  miejscowości Bubel Stary i Bubel-Granna staną się gospodarzem kolejnej edycji Land Art Festiwalu, jednego z najważniejszych wydarzeń sztuki współczesnej realizowanej w krajobrazie naturalnym w Polsce. Tematem przewodnim tegorocznej edycji jest „ZIEMIA”. To motyw, który wykracza daleko poza dosłowne znaczenie. Ziemia staje się tu symbolem pamięci, wspólnoty, tożsamości i odpowiedzialności za świat, który współdzielimy z innymi. To również opowieść o krajobrazie jako nośniku historii i doświadczeń kolejnych pokoleń. Przez jedenaście dni artyści i artystki z Polski oraz z zagranicy będą tworzyć wielkoformatowe instalacje site-specific powstające w dialogu z rzeką Bug, światłem, roślinnością i ukształtowaniem terenu. Efektem ich pracy będzie otwarta galeria sztuki wpisana w naturalny krajobraz, dostępna dla mieszkańców i odwiedzających.

Materiały organizatora

Nieprzypadkowo festiwal odbywa się właśnie tutaj. Bubel Stary leży na pograniczu, które przez stulecia odgrywało istotną rolę w historii Europy Środkowo-Wschodniej. Przed zawarciem Unii Lubelskiej przebiegała tędy granica pomiędzy Koroną Królestwa Polskiego a Wielkim Księstwem Litewskim. Po 1569 roku miejsce podziału stało się symbolem wspólnoty – częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dziś ten sam krajobraz ponownie staje się przestrzenią spotkania, tym razem poprzez sztukę, która zachęca do rozmowy o relacjach człowieka z naturą oraz wspólnej odpowiedzialności za przyszłość.

Land Art Festiwal jest częścią programu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029 i jednym z projektów wpisanych do zwycięskiej aplikacji RE:UNION. Wpisuje się w sposób myślenia o Europejskiej Stolicy Kultury jako wspólnym przedsięwzięciu miasta i regionu. Lublin nie istnieje tu bez Lubelszczyzny, a Lubelszczyzna nie jest tłem dla programu. Trudno o lepsze miejsce dla tej opowieści. Tam, gdzie przez stulecia przebiegały granice państw i kultur, dziś nie wyznacza się już linii podziału, lecz przestrzeń wspólnego doświadczenia.

PROGRAM FESTIWALU

fot. Pawłowski Patryk 

Od 6 do 23 lipca Lubelszczyzna ponownie stanie się przestrzenią spotkania kultur, pamięci i sztuki. Rozpoczyna się kolejna edycja Letniego Międzynarodowego Festiwalu „Śladami Singera”, organizowanego przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń kulturalnych regionu, które od kilkunastu lat prowadzi mieszkańców i gości szlakiem miejsc związanych z twórczością noblisty Izaaka Bashevisa Singera.
Od momentu powstania w 2011 roku festiwal nieustannie się rozwija. Z roku na rok obejmuje kolejne miasta i miasteczka Lubelszczyzny, budując wyjątkową sieć miejsc połączonych wspólną historią i literackim dziedzictwem. W tegorocznej edycji odwiedzi 17 miejscowości, wśród nich: Piaski, Kraśnik, Łęczną, Chełm, Lubartów, Zamość, Krasnystaw, Goraj, Józefów, Janów Lubelski, Tomaszów Lubelski, Łaszczów, Szczebrzeszyn, Biłgoraj, Stary Dzików, Krasnobród oraz Lublin. Inspiracją dla festiwalu są miasta i miasteczka Lubelszczyzny obecne w twórczości Izaaka Bashevisa Singera. To właśnie one stają się sceną opowieści o pamięci, wielokulturowym dziedzictwie regionu i spotkaniu różnych kultur.
Program tegorocznej edycji łączy historię z międzynarodową sztuką współczesną. Każdego dnia publiczność będzie mogła uczestniczyć w prezentacji radiowego słuchowiska „Sztukmistrz z Lublina” z archiwum Teatru Polskiego Radia, wysłuchać spektaklu szwedzkiego Teatru Albatross „W cieniu nienawiści rosną kwiaty” oraz zobaczyć plenerowe widowisko „Przyjaciele Sztukmistrza 2026”. Wieczorne przedstawienie inspirowane powieścią „Sztukmistrz z Lublina” to spektakl uliczny łączący muzykę na żywo, nowy cyrk, akrobatykę powietrzną, teatr ognia i performans. W widowisku wystąpią artyści z Anglii, Belgii, Hiszpanii, Stanów Zjednoczonych, Ukrainy i Polski, tworząc międzynarodową opowieść o wyobraźni, wolności i sile sztuki.

Festiwal „Śladami Singera” od lat pokazuje, że kultura może przekraczać granice nie tylko geograficzne, ale też językowe i pokoleniowe. Łącząc lokalną historię z międzynarodową współpracą artystyczną, przypomina o bogatym dziedzictwie Lubelszczyzny i jego znaczeniu dla współczesnej Europy. To wartości szczególnie bliskie idei Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, której jednym z fundamentów jest budowanie dialogu poprzez kulturę oraz odkrywanie potencjału miejsca zakorzenionego w różnorodności.

PROGRAM FESTIWALU

W przestrzeni dawnych Lubelskich Zakładów Tytoniowych odbyła się międzynarodowa konferencja „Inwestowanie w dzielnice kreatywne”, organizowana w ramach Inkubatora Lubelskiej Dzielnicy Kreatywnej. Dzielnica Przemysłów Kreatywnych jest jednym z flagowych projektów w lubelskiej aplikacji i zakłada przestrzeni postindustrialnej i jej okolic i nasycenie jej działaniami kulturalnymi i kreatywną przedsiębiorczością.

W panelach wzięli udział przedstawiciele sektora kultury, samorządów, organizacji pozarządowych, biznesu oraz ekspertki i eksperci z Polski i Europy, którzy wspólnie dyskutowali o roli kreatywnych dzielnic w rozwoju współczesnych miast. Program konferencji koncentrował się na zagadnieniach związanych z rewitalizacją przestrzeni postindustrialnych, rozwojem przemysłów kreatywnych, budowaniem lokalnych wspólnot oraz tworzeniem trwałych ekosystemów współpracy między kulturą, przedsiębiorczością i sektorem publicznym. Szczególną uwagę poświęcono potencjałowi kreatywnych dzielnic jako miejsc generujących innowacje społeczne, wzmacniających lokalną tożsamość i przyczyniających się do zrównoważonego rozwoju miast. Wśród poruszanych tematów znalazły się również wyzwania związane z gentryfikacją, dostępnością przestrzeni, odpowiedzialnym zarządzaniem procesami rewitalizacyjnymi oraz budowaniem międzynarodowych sieci współpracy. Konferencja stworzyła przestrzeń do wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk i poszukiwania nowych modeli rozwoju opartych na kulturze, kreatywności i zaangażowaniu społecznym.

Jednym z kluczowych pytań dotyczących rozwoju dzielnic kreatywnych jest to, co powinno pojawić się najpierw: zaangażowana społeczność czy sektor biznesowy. Zwolennicy podejścia oddolnego podkreślają, że trwałe i autentyczne miejsca powstają dzięki aktywności mieszkańców, artystów i organizacji społecznych, a biznes pojawia się później. Z kolei podejście inwestycyjne zakłada, że to infrastruktura, przedsiębiorstwa i kapitał przyciągają ludzi oraz stymulują rozwój społeczny. Podobne dylematy dotyczą finansowania. Rozwój dzielnic kreatywnych może opierać się na środkach publicznych, inwestycjach prywatnych lub modelach mieszanych. Coraz częściej za najbardziej efektywne uznaje się rozwiązania hybrydowe, łączące wsparcie samorządu, biznesu i organizacji społecznych. Wydaje się jednak, że wyzwaniem nie jest wybór między społecznością a biznesem, lecz stworzenie warunków, w których oba te elementy rozwijają się równolegle i wzajemnie wzmacniają.

Inkubator Lubelskiej Dzielnicy Kreatywnej stanowi ważny etap w rozpoznawaniu lubelskiego formatu i podkreśla znaczenie kreatywności jako jednego z kluczowych zasobów rozwojowych współczesnych miast.

fot. Adelina Stachel

W świecie sztuki wszystko działa bardziej miękko, bardziej
relacyjnie, mniej proceduralnie. Ktoś pisze wieczorem maila, ktoś dzwoni, ktoś wysyła SMS-a, coś dzieje się przy okazji, coś wynika z rozmowy. Tu spodziewałam się rzeczywistości uporządkowanej i trochę nieprzeniknionej. Zastanawiałam się, czy nie będzie trudno po prostu wejść, porozmawiać, być nową osobą w miejscu, które już ma swoje relacje i własny ład. Nie chodziło o strach w sensie dosłownym, raczej o takie lekkie napięcie, które pojawia się wtedy, kiedy człowiek trafia do cudzego świata i jeszcze nie zna jego temperatury. Bardzo szybko okazało się, że ten niepokój był zupełnie nieuzasadniony.

Jak wygląda firma widziana oczami artystki? Nie jako organizacja czy zestaw procesów, ale żywy organizm z własnym rytmem i własnym językiem. To właśnie tej codzienności przyglądała się Barbara Gryka podczas swojej rezydencji w firmie Medisept realizowanej w ramach projektu „Kultura w Pracy”.
W rozmowie z Ralphem Talmontem opowiada o spotkaniach z ludźmi, którzy na co dzień pracują w laboratoriach, biurach i na produkcji, o znaczeniu uważnego słuchania oraz o poszukiwaniu tego, co kryje się pod oficjalnym obrazem miejsca. Jak podkreśla, bardziej niż sama struktura interesuje ją zawsze życie wewnątrz firmy – relacje i doświadczenia, które tworzą prawdziwy obraz organizacji. Rezydencja stała się dla artystki również okazją do refleksji nad naturą pracy, jej rytmem, powtarzalnością, potrzebą stabilności i znaczeniem codziennych relacji. To opowieść o odkrywaniu, że świat sztuki i pracy zawodowej są sobie znacznie bliższe, niż mogłoby się wydawać.

Zapraszamy do lektury drugiej rozmowy z cyklu podsumowującego rezydencje artystyczne realizowane w ramach projektu „Kultura w Pracy”. Autorem wywiadu i opracowania jest Ralph Talmont.

PRZECZYTAJ CAŁĄ ROZMOWĘ Z BARBARĄ GRYKĄ

Rezerwat Dzikich Dzieci rozpoczyna nowy sezon. Już w weekend 27–28 czerwca ta wyjątkowa przestrzeń swobodnej zabawy ponownie otworzy się dla dzieci. Z tej okazji organizatorzy zapraszają na weekend pełen wspólnego odkrywania.

RDD jest pierwszym w Polsce przygodowym placem zabaw stworzonym w duchu adventure playground. To przestrzeń, w której dzieci samodzielnie decydują o tym, jak chcą się bawić. Zamiast gotowych scenariuszy i instrukcji czekają tu naturalne materiały, narzędzia, teren pełen możliwości oraz Strażnicy i Strażniczki Zabawy, którzy wspierają dzieci, pozostawiając im przestrzeń do samodzielnego działania. Rezerwat powstał jako odpowiedź na zjawiska, które coraz silniej wpływają na dzieciństwo: zespół deficytu natury, ograniczanie swobodnej zabawy czy model wychowania oparty na nadmiernej kontroli dorosłych. Zamiast gotowych scenariuszy proponuje przestrzeń, w której dzieci mogą doświadczać świata na własnych zasadach, gdzie mogą budować i eksperymentować, a przy tym uczyć się samodzielności oraz zaufania do własnych możliwości.

W perspektywie Europejskiej Stolicy Kultury 2029 Rezerwat jest czymś więcej niż sezonowym placem zabaw – staje się modelem myślenia o mieście, w którym kultura i natura nie są odrębnymi porządkami – ich wspólnym źródłem pozostaje cultus agri, troska o ziemię i otaczający świat. Dlatego działania kulturalne coraz częściej wychodzą poza mury budynków, stając się sposobem na odzyskiwanie miejskiej przyrody i budowanie z nią codziennej więzi. Rezerwat Dzikich Dzieci jest jednym z najbardziej wyrazistych przykładów takiego myślenia.

Weekend otwarcia będzie okazją do poznania RDD i zasad jego funkcjonowania. W programie zaplanowano warsztaty oraz działania dla dzieci i ich opiekunów. Wstęp jest bezpłatny, nie obowiązują zapisy.

Praktyczne informacje: 

Niezbędnik Dzikich Dzieci 

Regulamin Rezerwatu Dzikich Dzieci

📅 Weekend otwarcia: 27–28 czerwca
📍 Miejsce: Rezerwat Dzikich Dzieci, Park Rusałka, ul. Rusłaki
🕘 Godziny otwarcia: 9.00–12.00 oraz 13.00–16.00
🎟 Wstęp: bezpłatny, bez wcześniejszych zapisów.

Na co dzień rzadko zastanawiamy się, ile zmysłów jednocześnie bierze udział w naszym odbiorze świata. Miejsca zostają z nami nie tylko jako przestrzenie, ale jako zbiory wrażeń, których często nie rejestrujemy świadomie. Pamiętamy odgłosy, powtarzalne gesty, kolory, a czasem po prostu sposób, w jaki czuliśmy się w danym otoczeniu.

Właśnie temu przenikaniu się doświadczeń będzie przyglądał się Maciej Połynko podczas trzeciej rezydencji realizowanej w ramach projektu „Kultura w Pracy”.
W swojej praktyce Połynko łączy dźwięk, światło, obraz, elektronikę i programowanie, traktując je jako elementy jednego pola doświadczenia. Interesuje go to, co wydarza się na styku różnych zmysłów i mediów oraz jak za pomocą sztuki można uruchamiać nowe sposoby postrzegania rzeczywistości. Podczas rezydencji artysta będzie pracował nad projektem poświęconym synestezji – zjawisku przenikania się wrażeń zmysłowych. Punktem wyjścia staną się tworzone przez niego partytury graficzne w formie abstrakcyjnych akwareli, stopniowo przekształcane w obiekty łączące obraz i dźwięk. Proces twórczy będzie miał charakter eksperymentalny i otwarty, a jego ostateczny rezultat pozostaje częścią artystycznego poszukiwania.

Projekt „Kultura w Pracy” zakłada obecność artystów w przestrzeniach codziennej pracy oraz tworzenie warunków do spotkania różnych doświadczeń. Rezydencja Macieja Połynki będzie kolejną okazją do obserwowania, jak twórczość rozwija się w dialogu z konkretnym miejscem i ludźmi, którzy je tworzą.

Rezydencja realizowana jest w ramach programu „Kultura w Pracy” prowadzonego przez Europejską Stolicę Kultury Lublin 2029 we współpracy z firmami Medisept oraz Tarasola.

Tegoroczne obchody Dnia Unii Lubelskiej nawiązują nie tylko do historycznego dziedzictwa miasta, ale także do idei Re:Union, czyli ponownego łączenia ludzi, kultur i doświadczeń poprzez dialog, współpracę i budowanie wspólnoty. To właśnie te wartości stanowią fundament programu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.
Jednym z wydarzeń wpisujących się w tę ideę będzie koncert „Muzyczny dialog kultur”, który odbędzie się 1 lipca o godz. 19.00 w sali koncertowej Szkoły Muzycznej im. Tadeusza Szeligowskiego. Przed publicznością wystąpi Orkiestra Kameralna „Wirtuozi Lwowa” pod dyrekcją Romana Rewakowicza, a solistą wieczoru będzie pianista József Örmény. W programie znajdą się utwory kompozytorów polskich i ukraińskich, tworzące muzyczną opowieść o spotkaniu kultur, tradycji i współczesności.
W przestrzeni Starego Miasta pojawi się również wyjątkowa instalacja autorstwa Jarosława Koziary. Nad ulicą Bramową zawiśnie szesnaście monumentalnych balonów reprezentujących dawne, obecne i przyszłe Europejskie Stolice Kultury. Projekt, realizowany pod wspólnym szyldem Re:Union, stanie się symboliczną opowieścią o Europie jako przestrzeni dialogu, różnorodności i współpracy oraz przypomnieniem o drodze Lublina do objęcia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2029 roku.
Idea Re:Union wybrzmi także podczas tegorocznej odsłony Land Art Festiwalu. Od 1 do 11 lipca miejscowości Bubel Stary i Bubel-Granna zamienią się w otwartą pracownię artystyczną, w której twórcy z Polski i zagranicy będą realizować wielkoformatowe instalacje site-specific. Powstające na pograniczu prace będą podejmować dialog z krajobrazem, naturą i pamięcią miejsca, wpisując się w obszar programowy „Granice” aplikacji ESK 2029.

Pełny Program Dnia Unii Lubelskiej 2026