Aktualności

foto i tekst: Marta Ryczkowska

Jeszcze tylko do 11 września w Bibliotece Uniwersyteckiej KUL można oglądać wystawę „Czas odemknąć drzwi kaplicy. Dziady z rękopisów od-czytywane”. To okazja, by zobaczyć materiały, które pokazują II część „Dziadów” nie jako gotowy tekst, ale jako dzieło w trakcie powstawania.

Wśród prezentowanych obiektów znajduje się kopia II części „Dziadów” sporządzona przez Jana Czeczota i poprawiana przez Adama Mickiewicza. Autograf poety zaginął, dlatego zachowany dokument ma wyjątkową wartość dla badań nad utworem. Na kartach widać kolejne poprawki i zmiany, a więc także decyzje, które doprowadziły tekst do znanej nam postaci.

Wystawa jest częścią wydarzeń „Dziady. Od-czytywanie”, które odbyły się 4 i 5 września w Lublinie z okazji Narodowego Czytania „Dziadów” oraz inauguracji programu „Teatr Przemiany”, realizowanego w ramach programu zwycięskiej aplikacji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.  Punktem wyjścia było przekonanie, że z klasycznym tekstem można spotkać się na wiele sposobów. Dlatego obok wystawy znalazły się wydarzenia teatralne i rozmowy badaczy. W ramach programu odbyła się również konferencja poświęcona różnym odczytaniom „Dziadów”, a jej częścią były debaty „Filozoficzna lektura Dziadów” i „Dziady. Lekcyje”.

Wrześniowa wystawa to nie jedyna okazja, by przyjrzeć się zachowanemu w Lublinie dokumentowi. 9 października w Bibliotece Uniwersyteckiej KUL odbędzie się premiera książki „Dziady. Rękopis lubelski”, pod redakcją Igi Bąskiej i Urszuli Jańczyk, wydanej przez Wydawnictwo Dosłowne.

Publikacja jest edycją fototypiczną wszystkich kart manuskryptu z Archiwum Filomatów, wraz z dokładną transliteracją. Towarzyszy jej również obszerne posłowie poświęcone historii rękopisu. To kolejny etap pracy rozpoczętej podczas „Dziadów. Od-czytywania”, tym razem skoncentrowany na samym dokumencie i jego historii.

Wystawę „Czas odemknąć drzwi kaplicy. Dziady z rękopisów od-czytywane” można oglądać w Bibliotece Uniwersyteckiej KUL do 11 września.

9 października zapraszamy natomiast na premierę „Dziadów. Rękopisu lubelskiego”.

fot. Paweł Świć

Zespół ds. Monitoringu i Ewaluacji ESK 2029 (więcej o zespole) rozpoczyna duże badania społeczne dotyczące uczestnictwa w kulturze, barier uczestnictwa oraz potencjałów rozwoju kultury w Lublinie.

Badanie realizowane jest w ramach przygotowań do Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Choć rok tytułowy ESK przypada na 2029, proces przygotowań trwa już teraz. Dlatego w 2026 roku Zespół chce lepiej rozpoznać, jak różne grupy mieszkańców, mieszkanek oraz osób współtworzących kulturę korzystają z oferty kulturalnej Lublina, jakie napotykają bariery i jakie widzą potrzeby związane z rozwojem kultury w mieście. Wyniki badania pomogą lepiej projektować działania ESK w kolejnych latach – tak, aby program był bardziej dostępny, odpowiadał na realne potrzeby różnych grup i uwzględniał zarówno centrum miasta, jak i dzielnice oraz społeczności, których głos bywa słabiej słyszalny w debacie publicznej.

Badanie ma formę dyskusji grupowej, czyli spotkania prowadzonego przez prowadzącego (tzw. moderatora/moderatorkę). Rozmowa potrwa około 2 godzin. Łącznie planowane jest 20 spotkań z różnymi grupami. Udział w badaniu jest wynagradzany (bon podarunkowy na zakupy na Allegro na kwotę 200 zł). 

Zespół do badania poszukuje osób związanych z Lublinem — zarówno współtworzących kulturę, jak i uczestniczących lub nieuczestniczących w życiu kulturalnym miasta.

Ponadto istnieje możliwość zgłoszenia się do drugiej formy badania, wywiadów pogłębionych, czyli indywidualnej rozmowy. Takie spotkanie również potrwa do 2 godzin Również wynagradzane w postaci bonu podarunkowego (na zakupy na Allegro na kwotę 200 zł). W przypadku uczestnictwa w wywiadzie indywidualnym ważna jest gotowość, by ponownie wziąć udział w rozmowie w kolejnych latach. Rozmowa skupi się zarówno na temacie potrzeb wobec programu, jak i na szerszym spojrzeniu na proces tworzenia i działania Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Uczestnicy badań:
Zespół poszukuje osób chętnych do udziału w jednej z 10 grup oraz 8 osób chętnych do udziału w wywiadzie indywidualnym (informacje poniżej). Zgłoszenie można wysłać tylko do jednej grupy.

Poszukiwane są osoby o określonych cechach, dlatego formularz zgłoszeniowy zawiera kilka pytań rekrutacyjnych. Na ich podstawie Zespół będzie kwalifikować osoby do poszczególnych spotkań.
Uzupełnienie formularza zajmie około 5-7 minut. Po analizie zgłoszenia Zespół skontaktuje się z osobami, które spełnią kryteria udziału w badaniu. Spotkania odbędą się w centrum miasta (Miasteczko Akademickie). Terminy spotkań dla poszczególnych grup są wskazane w formularzu rekrutacyjnym. Badania prowadzone są w miesiącach wrzesień oraz październik. Jeśli udział w spotkaniu wymaga dostosowań organizacyjnych, prosimy o zaznaczenie tego w formularzu.

Termin zgłoszeń: do osiągnięcia limitu miejsc

Chcąc wziąć udział w badaniu – wypełnij kwestionariusz znajdujący się obok grupy, którą chcesz reprezentować.
(zgłoszenie można wysłać tylko do jednej grupy)

Twórcy kultury

• kadry kultury: pracownicy publicznych instytucji kultury w Lublinie https://surveys.umcs.pl/a/425
koordynator: Radosław Mącik
Uwaga: udział w badaniu nie jest związany z realizowaniem czynności służbowych. Wywiady organizowane są w godzinach 16:00-20:00.

• kadry NGO: osoby działające w organizacjach pozarządowych związanych z kulturą lub działaniami społecznymi z komponentem kultury
https://surveys.umcs.pl/a/428
koordynator: Radosław Mącik

• grupy nieformalne i niezależni działacze: osoby działające poza formalnymi strukturami
https://surveys.umcs.pl/a/407
koordynator: Agnieszka Kolasa-Nowak

• twórcy kultury i artyści: osoby aktywnie tworzące lub programujące wydarzenia i projekty kulturalne  https://surveys.umcs.pl/a/416
koordynator: Agnieszka Kolasa-Nowak

Uczestnicy kultury

• młodzież w wieku 13–26 lat:  uczniowie i studenci https://surveys.umcs.pl/a/427
koordynator: Andrzej Stawicki
Uwaga: w przypadku osoby niepełnoletniej rodzic lub opiekun prawny musi wyrazić zgodę na udział w badaniu.
W tym celu wydrukuj dokument i uzyskaj zgodę rodzica na udział: 2026.09_ESK_formularz_zgody_osoby_badanej_nieletni_v3

• mieszkańcy Lublina z różnych dzielnic: osoby w wieku 27–60 lat, w tym także osoby, które nie urodziły się w Lublinie, ale tu mieszkają
https://surveys.umcs.pl/a/406
koordynator: Monika Ratajczyk, Andrzej Stawicki

• seniorzy w wieku 60+  
https://surveys.umcs.pl/a/408
koordynator: Monika Ratajczyk

• osoby z innych krajów, które mieszkają w Lublinie https://surveys.umcs.pl/a/404
koordynator: Karolina Podgórska
Uwaga:  Możliwość uzupełnienia kwestionariusza w języku polskim oraz angielskim.

• Osoby doświadczające barier dostępności w korzystaniu z miasta i kultury, np. z niepełnosprawnością  https://surveys.umcs.pl/a/419
koordynator: Karolina Podgórska
Uwaga: W przypadku OzN nie musisz zgłaszać swojego udziału do tej grupy, jeśli nie chcesz wypowiadać się o uczestnictwie w kulturze w tym kontekście. Możesz wysłać zgłoszenie też do innej grupy, którą reprezentujesz. Ze względów organizacyjnych tłumaczenie PJM jest dostępne tylko w przypadku tej grupy.

Uwaga, dodatkowe terminy badań w grupie osób doświadczających barier dostępności:

1 października godzina 16.00

3 października godzina 11.00 (zapraszamy szczególnie osoby g/Głuche – dostępny tłumacz PJM)

3 października godzina 13.30 (zapraszamy szczególnie osoby g/Głuche – dostępny tłumacz PJM)

Zgłoszenie przez formularz lub sms na numer telefonu: 694 218 852

Osoby chcące wziąć udział w indywidualnym wywiadzie pogłębionym (w tym i kolejnych latach – każde wynagradzane oddzielnie)
https://surveys.umcs.pl/a/413
koordynator: Agnieszka Duda-Jastrzębska.

Szczegółowe informacje o badaniu
Celem badania jest poznanie perspektyw mieszkańców i mieszkanek Lublina – zarówno osób aktywnie uczestniczących w życiu kulturalnym miasta, jak i osób korzystających z oferty kulturalnej sporadycznie albo wcale. Równie ważne jest poznanie doświadczeń osób współtworzących lokalne środowisko kultury: pracowników instytucji, organizacji pozarządowych, twórców, artystów, animatorów oraz organizatorów inicjatyw nieformalnych. Zespół interesuje nie tylko to, jak oceniana jest obecna oferta kulturalna Lublina, ale także to, co ułatwia lub utrudnia udział w kulturze, jakie grupy mogą pozostawać poza głównym obiegiem wydarzeń oraz jakie warunki są potrzebne, aby kultura w mieście była bardziej dostępna, różnorodna i bliższa codziennym doświadczeniom mieszkańców.

Badanie ma charakter diagnostyczny i jest realizowane w oparciu o zasady międzynarodowego kodeksu etycznego ICC/ESOMAR. Jego wyniki pomogą określić punkt wyjścia dla dalszych działań ESK Lublin 2029, lepiej rozpoznać potrzeby różnych grup oraz zaplanować kolejne etapy monitoringu i ewaluacji. Dzięki temu Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 nie będzie oceniana dopiero po zakończeniu programu, lecz będzie mogła być rozwijana i korygowana w trakcie przygotowań.
Udział w badaniu będzie nagrywany. Nagranie posłuży wyłącznie do przygotowania roboczej dokumentacji spotkania, a następnie zostanie przepisane, zanonimizowane i poddane analizie przez Zespół ds. Monitoringu i Ewaluacji ESK Lublin 2029. Jeśli w trakcie rozmowy pojawią się dane wrażliwe lub informacje pozwalające na identyfikację uczestników, zostaną one usunięte lub zanonimizowane na etapie opracowywania materiału.

Wyniki badania zostaną opracowane z zachowaniem standardów naukowej staranności, niezależności i transparentności. Będą prezentowane wyłącznie w sposób zanonimizowany (cytaty z wypowiedzi) i/lub zbiorczy – w formie raportu z badania, a także w publikacjach naukowych oraz materiałach podsumowujących prace Zespołu.

W przypadku dodatkowych pytań – można je kierować na adres:
badania.esk@lublin.eu

Teatr Wschodni zaprasza na międzynarodowy Festiwal Republika Marzeń / Republic of Dreams, który odbędzie się w Lublinie w dniach 8–13 września.

W programie znalazły się spektakle teatralne, koncerty, wystawa fotografii, teatr improwizowany, performans oraz otwarte warsztaty artystyczne. Festiwal jest jednocześnie okazją do spotkania twórców z różnych części Europy, Brazylii i Stanów Zjednoczonych oraz jednym z działań rozpoczynających przygotowania Teatru Wschodniego do Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Do Lublina przyjadą artyści i artystki m.in. z Brazylii, USA, Cypru, Niemiec, Białorusi, Ukrainy, Węgier, Słowacji, Czech, Włoch i Hiszpanii. W programie nie zabraknie również prezentacji młodych twórców lubelskich. Wydarzenia odbędą się w Teatrze Wschodnim przy ul. Lubartowskiej 30a oraz w Akademii Sztuki Nowoczesnej przy ul. Lipowej 2.

W ramach festiwalu odbędzie się także międzynarodowe seminarium sztuki zaangażowanej społecznie sieci AERO. Jego uczestnicy i uczestniczki zaprezentują dobre praktyki działań artystyczno-społecznych z różnych części Europy i Brazylii. W ramach seminarium odbędzie się również cykl otwartych warsztatów artystycznych.

Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny. Na spektakle obowiązuje rezerwacja miejsc.

PROGRAM FESTIWALU ORAZ ZAPISY

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Synergie. Edycja 2026”.

Projekt realizowany dzięki wsparciu Miasta Lublin.

Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 jest instytucją współprowadzoną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Projekt jest współfinansowany przez rządy Czech, Węgier, Polski i Słowacji w ramach grantów wyszehradzkich Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. Misją Funduszu jest wspieranie idei trwałej współpracy regionalnej w Europie Środkowej.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej.

Czego oczekuje turysta? Pod takim hasłem odbyło się szkolenie skierowane przede wszystkim do przedstawicieli lubelskiej branży hotelarskiej i gastronomicznej. Nie zabrakło także Przewodniczek i Przewodników Inspiracji, którzy na co dzień są jednymi z najważniejszych ambasadorów naszego miasta.

To pierwsze z serii spotkań w ramach programu gościnności Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, opracowanego przez Lokalną Organizację Turystyczną Metropolia Lublin oraz instytucję Europejska Stolica Kultury Lublin 2029.

Spotkanie było przede wszystkim praktyczną rozmową o tym, czego potrzebuje turysta, kiedy przyjeżdża do Lublina. W jaki sposób i jakie informacje powinien otrzymać podczas wizyty. Jak poruszać się po mieście? Z jakich aplikacji i stron internetowych korzystać? Gdzie znaleźć aktualne informacje o ofercie kulturalnej?

O tych podstawowych, ale niezwykle ważnych elementach doświadczenia turysty mówił Krzysztof Raganowicz z Lokalnej Organizacji Turystycznej Metropolia Lublin. Zwracał uwagę na dostępne narzędzia informacji turystycznej i na to, jak skuteczniej docierać z nimi do odwiedzających. Bo dobra informacja nie musi zaczynać się i kończyć w punkcie informacji turystycznej – hotel, restauracja czy recepcja również mogą być miejscem, w którym gość Europejskiej Stolicy Kultury otrzyma ważną podpowiedź. Ważną częścią spotkania była także Europejska Stolica Kultury Lublin 2029. O międzynarodowym wymiarze projektu i o tym, co ESK będzie oznaczać dla miasta i jego mieszkańców, opowiadał Maciej Rukasz, odpowiedzialny za relacje międzynarodowe i program gościnności w instytucji Europejska Stolica Kultury Lublin 2029. W roku obchodów ESK goście, którzy przyjadą do Lublina, będą szukać nie tylko znanych już atrakcji. Europejska Stolica Kultury to także nowe wydarzenia, nowe doświadczenia i nowe miejsca, które będą powstawać w mieście. Dlatego hotelarze, pracownicy recepcji, restauratorzy, przedstawiciele branży gastronomicznej i przewodnicy są ważną częścią tej opowieści. To właśnie oni mają codzienny kontakt z osobami odwiedzającymi Lublin. W dużej mierze wpływają na to, jak gość zapamięta nasze miasto, a przy tym mogą bardzo wiele zyskać świadcząc swoje usługi na odpowiednio wysokim poziomie. O tym, czego współcześni turyści szukają podczas podróży, mówił także Tomasz Kempka z Polskiej Organizacji Turystycznej, project manager narodowej selekcji Michelin Guide w Polsce. Jak zauważał, turystyczne doświadczenie miasta nie kończy się na zwiedzaniu. Goście szukają dobrego śniadania, obiadu, kolacji, lokalnych smaków i miejsc, które pozwalają im naprawdę poczuć charakter odwiedzanego miejsca. Historia miasta i regionu może być przecież także historią na talerzu. Tomasz Kempka zwrócił również uwagę na znaczenie mediów społecznościowych dla branży hotelarskiej i gastronomicznej, szczególnie w zakresie selekcji restauracji w branżowych przewodnikach, konkursach. Profile miejsc, które chcą być widoczne dla turystów, powinny być regularnie prowadzone, aktualne, estetyczne i przede wszystkim użyteczne dla odbiorcy.

Lublin to miasto, które pozwala być blisko jego historii i kultury, a jednocześnie daje przestrzeń na odkrywanie nowych miejsc i doświadczeń. A gościnność zaczyna się od informacji, ale kończy na emocjach. Za te emocje i pierwsze wrażenie o Lublinie odpowiadamy wspólnie.

Europejska Stolica Kultury Skopje 2028 ogłosiła kolejny Open Call na projekty, które mogą zostać włączone do oficjalnego programu obchodów. To szansa dla artystek i artystów, instytucji i organizacji kultury, uczelni, organizacji społecznych, podmiotów sektora kreatywnego oraz partnerów międzynarodowych na realizację projektów rozwijających współpracę europejską. Nabór został ogłoszony 19 sierpnia i jest otwarty dla szerokiego grona wnioskodawców. Organizatorzy szczególnie poszukują projektów o wyraźnym wymiarze europejskim, opartych na międzynarodowej współpracy i angażujących lokalne społeczności.

Zgłaszane pomysły powinny wpisywać się w jeden lub więcej z pięciu obszarów programowych ESK Skopje 2028:

Art4Hope, Togetherness, rECOvering, CreARTing oraz Heritage.

Szczególnie cenione będą projekty prezentujące wysoką jakość artystyczną, rozwijające współpracę międzynarodową i budujące europejski wymiar kultury. Istotne będą również działania angażujące mieszkańców, docierające do nowych publiczności, tworzące trwałe dziedzictwo oraz dające możliwość rozwijania długofalowych partnerstw. To właśnie ten międzynarodowy charakter naboru może być szczególnie interesujący dla środowiska kultury w Lublinie. Zgłaszane projekty mogą stać się nie tylko częścią programu Europejskiej Stolicy Kultury Skopje 2028, ale również punktem wyjścia do dalszej współpracy pomiędzy twórcami i organizacjami z obu miast.

W ramach naboru przewidziano trzy poziomy dofinansowania:

• projekty małej skali: od 3 000 do 9 999 euro,
• projekty średniej skali: od 10 000 do 24 999 euro,
• projekty dużej skali: od 25 000 do 150 000 euro.

W przypadku projektów dużej skali nabór odbywa się w dwóch etapach. W pierwszym należy przedstawić krótką Concept Note, w której najważniejsze są koncepcja artystyczna projektu, jego europejski wymiar oraz przewidywany wpływ. Autorzy wybranych propozycji zostaną następnie zaproszeni do przygotowania pełnego wniosku.Oznacza to, że do naboru można podejść również z pomysłem, który jest jeszcze na etapie rozwoju i wymaga dopracowania w kolejnych etapach.

Na przygotowanie projektów małej i średniej skali przewidziano 60 dni kalendarzowych od ogłoszenia naboru. W przypadku projektów dużej skali na pierwszy etap, czyli przygotowanie Concept Note, jest 45 dni, a zakwalifikowani wnioskodawcy otrzymają następnie kolejne 45 dni na przygotowanie pełnego wniosku. Warto więc rozpocząć pracę nad pomysłami możliwie szybko, szczególnie jeśli projekt zakłada współpracę z zagranicznymi partnerami, których znalezienie i zaangażowanie wymaga dodatkowego czasu.

Dla środowiska kultury w Lublinie Open Call może być okazją do zaprezentowania projektów na międzynarodowej scenie i nawiązania nowych relacji z partnerami ze Skopje. Szczególnie interesujące mogą być propozycje, które łączą lokalną perspektywę z tematami ważnymi dla współczesnej Europy oraz angażują mieszkańców i różne grupy odbiorców.

Zachęcamy do udziału zarówno z gotowymi koncepcjami, jak i ze wstępnymi pomysłami, które można rozwinąć we współpracy z partnerami z Macedonii Północnej i innych krajów europejskich.

Szczegółowe informacje o naborze, Open Call Guidelines oraz pakiet aplikacyjny dostępne są na stronie ESK Skopje 2028:

Open Call – Skopje 2028

Osoby i podmioty zainteresowane udziałem w naborze zachęcamy również do kontaktu z zespołem ESK Lublin 2029. Na podstawie zgłoszonych pomysłów będziemy mogli określić możliwości wsparcia w przygotowaniu projektu oraz w nawiązywaniu międzynarodowych partnerstw.

fot. Marcin Pietrusza

Z dniem 1 września br. Paweł Potoroczyn, w związku z przejściem na emeryturę, kończy pełnienie funkcji dyrektora Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Obowiązki Dyrektora instytucji obejmuje Katarzyna Duma.

Katarzyna Duma od 2023 roku pełniła funkcję Pełnomocniczki Prezydenta Miasta Lublin ds. Europejskiej Stolicy Kultury 2029, odpowiadając za koordynację przygotowań miasta do realizacji programu ESK, współpracę z partnerami krajowymi i zagranicznymi oraz koordynację działań Urzędu Miasta i miejskich jednostek organizacyjnych związanych z przygotowaniami do 2029 roku. Wcześniej, jako Rzeczniczka Prasowa Prezydenta Miasta Lublin oraz Dyrektorka Kancelarii Prezydenta, odpowiadała za politykę informacyjną miasta, komunikację strategiczną i kryzysową oraz realizację projektów o znaczeniu miejskim. Do 31 sierpnia 2026 roku była Zastępczynią Dyrektora Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Z zamiłowania i wykształcenia specjalistka ds. komunikacji. Doświadczenie zawodowe zdobywała pracując w mediach ogólnopolskich, agencjach reklamowych, organizacjach pozarządowych i instytucjach kultury. Doradzała w budowaniu strategii działań komunikacyjnych firmom, organizacjom i instytucjom z całej Polski. Zajmowała się tworzeniem ich pozytywnego wizerunku oraz promocją działalności. Uczestniczyła w licznych projektach, warsztatach i szkoleniach z zakresu polityki europejskiej, mediów, komunikacji, zarządzania i organizacji wydarzeń społeczno-kulturalnych oraz technik pozyskiwania funduszy na działalność organizacji pozarządowych. W 2017 koordynowała komunikację działań związanych z całorocznym programem obchodów Wielkiego Jubileuszu 700-lecia Miasta Lublin, pełniąc jednocześnie funkcję Rzecznika Prasowego 700-lecia. W kolejnych latach zajmowała się obsługą medialną jubileuszy 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości „Lublin 1918-2018. Inspiruje nas wolność” oraz 450-lecia Unii Lubelskiej „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej”.

Powierzenie Katarzynie Dumie pełnienia obowiązków dyrektora zapewnia ciągłość pracy instytucji oraz realizacji zaplanowanych działań i programu.

Pawłowi Potoroczynowi dziękujemy za zaangażowanie, zaufanie, którym obdarzył zespół, doświadczenie, którym dzielił się z nami, wszystkie wspólnie podejmowane inicjatywy oraz wkład w realizację idei Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Niech rozpoczynający się czas emerytury będzie przestrzenią na realizację własnych planów, rozwijanie pasji i odpoczynek.

Jako zespół będziemy nadal koncentrować się na realizacji powierzonych nam zadań, dbając o sprawne funkcjonowanie instytucji oraz konsekwentną realizację programu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Jak powinna wyglądać zieleń w mieście, żeby nie była tylko zbiorem parków, skwerów i pojedynczych drzew?  I jak połączyć ją w system, który odpowiada na potrzeby mieszkańców, wspiera przyrodę oraz pomaga miastu radzić sobie ze zmianami klimatu?

Tym pytaniom poświęcony jest projekt „Systemy Zieleni dla Miast na miarę wyzwań XXI w. – Zielone Sieci”, realizowany przez Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II we współpracy m.in. z Urzędem Miasta Lublin, Ministerstwem Klimatu i Środowiska, Instytutem Rozwoju Miast i Regionów oraz organizacjami społecznymi. Jednym z głównych celów projektu jest opracowanie Koncepcji systemu zieleni dla Lublina, a także modelu, który będzie można wykorzystać w innych polskich miastach. Zieleń jest tu traktowana nie jako dodatek do miejskiej infrastruktury, ale jako część struktury miasta. Chodzi o to, jak poszczególne tereny zieleni mogą być ze sobą powiązane, jak odpowiadają na potrzeby mieszkańców i jak mogą wspierać adaptację miasta do zmian klimatu. W ramach projektu prowadzone są również badania, działania partycypacyjne i prace nad materiałami, które będą mogły służyć mieszkańcom, instytucjom i szkołom także po zakończeniu projektu.

To podejście dobrze koresponduje z jedną z idei programowych Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, Zieloną siecią RE:UNION. W aplikacji konkursowej zaproponowano wykorzystanie charakterystycznego dla Lublina systemu suchych dolin i wąwozów oraz połączenie go z innymi terenami zieleni w spójną sieć. Ma ona obejmować m.in. doliny rzeczne, wąwozy, lasy, parki, ogrody działkowe, tereny rolne i inne obszary o znaczeniu przyrodniczym.
Zielona sieć RE:UNION zakłada nie tylko lepszy dostęp do tych miejsc, ale także wykorzystanie ich jako przestrzeni działań kulturalnych i edukacyjnych. W programie ESK wskazano m.in. Park Bronowice, tereny zielone Tatar, Zielone Błonia pod Zamkiem oraz planowany naturalistyczny Park Nadrzeczny. Ważnym elementem sieci ma być również Dolina Bystrzycy. Dlatego wiedza i rozwiązania wypracowywane w ramach „Zielonych Sieci” mogą mieć znaczenie także dla realizacji długofalowej wizji Lublina związanej z ESK 2029. Nie chodzi wyłącznie o tworzenie kolejnych terenów zieleni, ale o ich dostępność i sposób funkcjonowania w mieście.

Dotychczasowe prace zostaną podsumowane podczas konferencji „Zielone Sieci – Systemy Zieleni dla Miast”, która odbędzie się 23–24 września 2026 roku w Lublinie.

Pierwszy dzień zostanie poświęcony m.in. procesowi tworzenia Zielonej Sieci Lublina, analizie stanu miejskiej zieleni i jej znaczeniu dla adaptacji miasta do zmian klimatu. W programie znalazły się także przykłady rozwiązań z innych polskich miast oraz prezentacja doświadczeń Hamburga. O systemie zieleni tego miasta opowie dr Cornelia Peters, koordynatorka projektu „Grünes Netz Hamburg”.
Drugi dzień będzie dotyczył szerszego spojrzenia na systemy zieleni. Uczestnicy porozmawiają o tym, jak takie systemy tworzyć, rozwijać i wdrażać w praktyce. Pojawią się również przykłady z Singapuru, przedstawione przez Yvonne Tan, dyrektorkę pracowni DP GREEN i prezes Singapore Institute of Landscape Architects.

Konferencja jest skierowana do osób zainteresowanych zielenią miejską, planowaniem przestrzennym, zrównoważonym rozwojem i adaptacją miast do zmian klimatu.
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Obowiązuje rejestracja.
Zgłoszenia można przesyłać do dnia 15 września 2026 r.
FORMULARZ REJESTRACYJNY

 Konferencja „Zielone Sieci – Systemy Zieleni dla Miast”
📆 23–24 września 2026 r
📍 Hotel Victoria, ul. Narutowicza 58/60, Lublin

Projekt „Zielone Sieci” jest realizowany od marca 2024 roku i potrwa do września 2026 roku. Jego efektem ma być nie tylko koncepcja zieleni dla Lublina, ale także wiedza i narzędzia, które będzie można wykorzystać w dalszym planowaniu miasta. To również ważny punkt odniesienia dla myślenia o tym, jak w przyszłości rozwijać Zieloną sieć RE:UNION i łączyć działania związane z przyrodą i codziennym życiem mieszkańców.

5 września w całej Polsce po raz piętnasty odbędzie się Narodowe Czytanie. Tegoroczną lekturą są „Dziady” Adama Mickiewicza. W Lublinie wspólne czytanie będzie miało szczególny kontekst – w Bibliotece Uniwersyteckiej KUL znajduje się najstarsza znana dziś redakcja II części dramatu, a samo wydarzenie jest częścią projektu „Teatr Przemiany” Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

„Dziady” od niemal dwóch stuleci są czytane, wystawiane i interpretowane na nowo. Tegoroczne Narodowe Czytanie daje kolejną okazję, by spotkać się z dramatem Mickiewicza, tym razem także w miejscu, które przechowuje ślad jego powstawania. Pod sygnaturą Rkp 731 Biblioteka Uniwersytecka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II przechowuje kopię II części „Dziadów” sporządzoną przez Jana Czeczota i poprawianą ręką Mickiewicza. Autograf poety zaginął, dlatego zachowany dokument ma szczególne znaczenie: jest najstarszą znaną dziś redakcją utworu i jedynym świadectwem jego wersji wcześniejszej niż pierwodruk.

Nie chodzi jednak wyłącznie o wartość zabytkową tych kart. Ich znaczenie tkwi również w tym, że pozwalają zobaczyć dzieło w trakcie powstawania. Na kolejnych stronach zachowały się poprawki autora. Widać na nich, jak tekst stopniowo nabierał kształtu, zanim przybrał ostateczną, znaną nam postać. Dzięki temu „Dziady” można zobaczyć nie tylko jako tekst, który znamy z lektury, ale także jako dzieło, które rodziło się z kolejnych pomysłów autora.

W Lublinie ta perspektywa jest szczególnie interesująca również dlatego, że tegoroczne czytanie jest częścią „Teatru Przemiany”, projektu realizowanego w ramach programu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Jego punktem wyjścia jest polska tradycja teatralna i pytanie o to, jak może ona być obecna we współczesnej kulturze. Wspólne czytanie „Dziadów” staje się więc nie tylko spotkaniem z klasycznym tekstem, ale również częścią szerszej pracy nad tym, jak dziś odczytujemy nasze dziedzictwo i co możemy z niego wydobyć dla współczesnego teatru.

To także spotkanie różnych środowisk. W przygotowanie wydarzenia zaangażowani są badacze i środowisko akademickie, Biblioteka Uniwersytecka KUL, która przechowuje i udostępnia dokument, oraz lubelscy artyści i ludzie teatru, którzy nadadzą tekstowi głos podczas wrześniowego czytania. Współpraca tych środowisk pozwala spojrzeć na „Dziady” z kilku perspektyw jednocześnie, jako dzieło literackie, dokument historyczny i żywy tekst sceniczny.

5 września Lublin dołączy więc do ogólnopolskiego czytania „Dziadów”, ale zrobi to na swój własny sposób.  Z jednej strony będzie to spotkanie z tekstem, który należy do kanonu polskiej literatury. Z drugiej okazja, by zajrzeć za kulisy jego powstawania i zobaczyć, jak wiele może zmienić się między pierwszym zapisem a ostateczną wersją dzieła.

PROGRAM OD-CZYTYWANIA