Aktualności

„Wolne z wolnymi. Równe z równymi”  to hasło przewodnie tegorocznej edycji Marszu Równości, który już 17 października przejdzie ulicami Lublina. Manifestacji towarzyszy „Kultura dla Równości” – tydzień wydarzeń poświęconych różnorodności i wspólnocie. W jego ramach odbędzie się współorganizowane przez Europejską Stolicę Kultury Lublin 2029 spotkanie „Stany nieważkości”  z udziałem litewskiej poetki i artystki Laimy Kreivytė oraz tłumaczki Dominiki Jagiełki.

Nazwa wydarzenia nawiązuje do napisanego przez Kreivytė tomu poezji, w którym bliskość i pożądanie splatają się z feministycznym sprzeciwem, a ironia pozwala przyjrzeć się temu, co często uznajemy za oczywiste.

Spotkanie odbędzie się 17 października o godz. 18:00 w Sali Czarnej Centrum Kultury w Lublinie. Poetka Laima Kreivyta i jej tłumaczka Dominika Jagiełka opowiedzą o swobodzie pisania, o queerowym doświadczeniu oraz o przekładzie, który wymaga wyczucia zarówno intymności, jak i politycznej siły wiersza. Będzie to więc okazja, by przyjrzeć się zarówno samej poezji, jak i temu, co wydarza się pomiędzy tekstem oryginalnym a jego tłumaczeniem.

„Stany nieważkości” znalazły się wśród dzieł nominowanych do Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności 2026. Książkę będzie można kupić w Księgarni Dosłownej w Centrum Kultury w Lublinie.

Współorganizatorem wydarzenia jest Europejska Stolica Kultury Lublin 2029, która w swojej aplikacji stawia na likwidowanie barier uczestnictwa w kulturze oraz przeciwdziałanie dyskryminacji grup marginalizowanych, w tym także środowiska LGBTiQ+.

Znajduje to odzwierciedlenia m.in. w planowanej realizacji interdyscyplinarnego festiwalu Queerz Get Loud, celebrującego kulturę społeczności LGBTQ+ w bezpieczniejszej przestrzeni, a także stałe wsparcie produkcyjne dla niezależnych kolektywów queerowo-feministycznych. Aplikacja zakłada ponadto wprowadzenie programu certyfikacji Culture. Safe space, wyznaczającego standardy dla instytucji i wydarzeń wolnych od mowy nienawiści i wykluczenia ze względu na orientację czy tożsamość.

Kultura dla Równości

Spotkanie będzie częścią tygodnia „Kultura dla Równości” (12-18 października) towarzyszącego 7. lubelskiemu Marszowi Równości. Wypełnią go wydarzenia kulturalne i społeczne na temat równości, różnorodności i wspólnoty. Program wyrósł z pytania, kto może opowiadać o Lublinie, tworzyć jego kulturę i czuć się swobodnie w miejscach, w których się ona wydarza. Przez tydzień w różnych częściach Lublina będzie można spotykać się, oglądać, słuchać, rozmawiać i działać razem.

„Kultura dla Równości” połączy inicjatywy twórców i twórczyń, organizacji społecznych i instytucji. Stanie się też okazją do poznania różnych doświadczeń, a także do przyjrzenia się temu, w jaki sposób odbiorcy i odbiorczynie są zapraszani do udziału: czyja twórczość trafia do programu, kto może współdecydować o jego kształcie, jakie bariery pojawiają się przy wejściu i jak można je usuwać.

– Zależy nam, by z tych spotkań zostało coś na dłużej: relacje między osobami i instytucjami, nowe współprace oraz większa uważność w codziennej pracy kulturalnej. W Lublinie przygotowującym się do roku Europejskiej Stolicy Kultury pytanie o to, kto współtworzy kulturę miasta, ma szczególną wagę – podkreślają pomysłodawcy „Kultury dla Równości”.

Dla osób, które mają dość udawania

Lubelski Marsz Równości przejdzie ulicami miasta 17 października. Jego hasło „Wolne z wolnymi. Równe z równymi” świadomie nawiązuje do Unii Lubelskiej i do Lublina jako miasta sojuszy, porozumienia i wspólnej odpowiedzialności.

– (…) idziemy. Dla praw osób LGBTQIA+. Dla osób, które są widoczne, i dla tych, które jeszcze nie mogą. Dla osób, które mają dość udawania, milczenia, tłumaczenia się z własnego życia. Dla bezpieczeństwa. Dla godności. Dla Lublina, w którym nikt nie musi znikać, żeby zasłużyć na szacunek – zapowiadają organizatorzy marszu.

Spotkanie „Stany nieważkości”

Termin: 17 października 2026 (sobota), godz. 18.00–19.00
Miejsce: Centrum Kultury w Lublinie (ul. Peowiaków 12), Sala Czarna (1. piętro)Wstęp wolny, brak zapisów.
Dostępność: Wydarzenie w przestrzeni dostępnej architektonicznie. Do budynku można wejść z psem asystującym. Spotkanie w języku polskim z tłumaczeniem na język angielski (tłumaczenie: Kacper Kobylski, Zuzanna Semczuk). Brak tłumaczenia na PJM.

Program „Kultura dla Równości” organizuje Stowarzyszenie Unia Równości we współpracy z instytucją Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 i Centrum Kultury w Lublinie. Patronat honorowy nad Kulturą dla Równości sprawują Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Magdalena Biejat, Wicemarszałkini Senatu RP oraz Krzysztof Żuk, Prezydent Miasta Lublin.

Autor: Tomasz Kowalewicz

Co daje tytuł Europejskiej Stolicy Kultury miastom, które już go otrzymały? Jak budować międzynarodowe partnerstwa i zawiązywać współpracę z regionami? To tylko niektóre z tematów poruszanych podczas wrześniowej konferencji Matrix/La Matrice we francuskim Bourges – Europejskiej Stolicy Kultury 2028.

W spotkaniu uczestniczyli delegaci i delegatki ponad 35 miast, w tym 12 przeszłych, obecnej lub przyszłych stolic kultury, m.in. z Novoej Goricy i Goricy, Oulu i Leuven. Wśród gości pojawili się także reprezentanci instytucji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Konferencja była jednym z elementów budowania European Matrix – tworzonej przez Bourges 2028 sieci, która ma połączyć europejskie miasta i ułatwić im współpracę także po zakończeniu obchodów ESK. W planach są m.in. wspólne projekty artystyczne i kulturalne, wizyty studyjne oraz wymiana doświadczeń. W 2028 roku w Bourges ma powstać specjalny pawilon, w którym miasta będą mogły prezentować swoje projekty.

We Francji przedstawicielki Komisji Europejskiej zaprezentowały założenia dotyczące kolejnego etapu prac nad programem ESK. Reprezentanci miast, departamentów i regionów Francji rozmawiali z kolei o możliwych formach współpracy na poziomie krajowym. Nie zabrakło przy tym wspólnej refleksji nad przyszłością projektu, jakim jest Europejska Stolica Kultury.

Bourges było również przestrzenią do intensywnych rozmów roboczych i nawiązywania współpracy z europejskimi stolicami kultury. Jednym z ważnych partnerów jest Kiruna, która wraz z Lublinem będzie nosić ten tytuł w 2029 roku.

Uczestnicy konferencji przyglądali się także istniejącym już sieciom współpracy, takim jak ECoC Echo, skupiająca obecnie dziewięć Europejskich Stolic Kultury i nastawiona na wymianę praktycznych doświadczeń oraz wzajemne wsparcie. Nie zabrakło też rozmów o pomysłach, które mogłyby znaleźć zastosowanie w Lublinie.

Konferencja Matrix/La Matrice odbyła się w dniach 23-25 września 2026 roku we francuskim Bourges.

Wspólne produkcje, rezydencje artystów czy wzajemne wsparcie przy organizacji festiwali – tak może wyglądać w najbliższych latach współpraca kulturalna pomiędzy Tilburgiem a Lublinem. O odnowieniu wieloletniej relacji przy okazji przygotowań naszego miasta do obchodów Europejskiej Stolicy Kultury 2029 reprezentanci i reprezentantki obu miast rozmawiali podczas studyjnej wizyty w Holandii.

W skład lubelskiej delegacji weszli przedstawiciele Wydziału Kultury Urzędu Miasta Lublin, instytucji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, Krajowego Centrum Choreograficznego, Galerii Labirynt oraz Warsztatów Kultury. Przez trzy dni spotykali się oni z przedstawicielami aż 20 holenderskich organizacji i instytucji kultury oraz władzami miasta. Wzięli również udział w spektaklach trwającego w tym czasie Festiwalu Circolo.

Wśród wspólnych pomysłów pojawiła się m.in. współpraca lubelskich festiwali cyrkowych z festiwalem Circolo w Tilburgu, wzajemne wymiany czy rezydencje artystyczne oraz działania, które mają zwiększyć wzajemne zainteresowanie mieszkańców Lublinem i Tilburgiem.

Sporo miejsca w rozmowach poświęcone tańcowi. Tilburg, m.in dzięki obecności Akademii Fontys, posiada ogromne doświadczenie w interdyscyplinarnym kształceniu w zakresie tańca, sztuki cyrkowej i muzyki. Lublin może czerpać wiedzę i dobre praktyki w zakresie budowania w Lublinie takiej oferty edukacyjnej.

Nie bez znaczenia jest też fakt, że w Tilburgu mieszka około 7 tysięcy Polaków, którzy stanowią znaczącą mniejszość etniczną w mieście, tworzonym przez osoby pochodzące z ponad 100 krajów świata. Wspólnym mianownikiem i znaczącym dla naszych partnerów z Tilburga w tym kontekście jest hasło „RE:UNION” – główna idea Lublina w 2029 roku, mówiąca o odbudowywaniu i tworzeniu relacji ponad granicami oraz pomiędzy różnymi społecznościami.

Podobne wyzwania stoją przed Tilburgiem, gdzie jednym z ważnych tematów jest budowanie wzajemnego zrozumienia i współpracy pomiędzy mieszkańcami tworzącymi wielokulturową mozaikę.

W organizację wizyty w Holandii zaangażowani byli Joost Goutziers, dziennikarz, pisarz i krytyk teatralny od lat współpracujący z Lublinem, m.in. prowadząc warsztaty krytyki tańca podczas Międzynarodowych Spotkań Teatrów Tańca oraz Paul Cornelissen, doradca kulturalny i menedżer z wieloletnim doświadczeniem w sektorze kreatywnym.

Czy tytuł stolicy kultury może być czymś więcej niż prestiżowym wyróżnieniem? Jak kultura może wpływać na jakość życia mieszkańców, budowanie wspólnoty i rozwój miasta? Na te pytania starali się odpowiedzieć przedstawiciele Bielska-Białej, Katowic, Kołobrzegu i Lublina podczas specjalnej debaty zorganizowanej przez „Politykę”.

W rozmowie Lublin reprezentował prezydent Krzysztof Żuk, który mówił o tym, że Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 to przede wszystkim długofalowa zmiana miasta. Nie chodzi wyłącznie o liczbę wydarzeń czy skalę programu, ale o to, jak kultura może stać się częścią codziennego życia mieszkańców, wspierać budowanie wspólnoty, tworzyć przyjazne przestrzenie i wpływać na jakość życia.

Jednym z przykładów przywołanych podczas debaty było stworzenie w lubelskiej szkole miejsca, w którym młodzi ludzie mogą spędzać czas także poza lekcjami. Pomysł uczniów, by postawić tam pianino dla dwóch ukraińskich uczennic, które wcześniej uczyły się w konserwatorium, pokazuje, że zmiana nie zawsze zaczyna się od dużej inwestycji, wystarczy stworzyć przestrzeń, którą mieszkańcy rzeczywiście uznają za swoją.

To właśnie takie myślenie jest ważne także w przygotowaniach do Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Program ESK ma wychodzić poza tradycyjnie rozumianą ofertę kulturalną i odpowiadać na realne potrzeby miasta, wzmacniać relacje, otwartość i zaangażowanie mieszkańców oraz tworzyć warunki do wspólnego działania.

Debata „Polityki” pokazuje również szerszy wymiar tego procesu. Cztery miasta, które jeszcze niedawno rywalizowały o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029, dziś współpracują w ramach programu Polskiej Stolicy Kultury. Doświadczenia Bielska-Białej, Katowic, Kołobrzegu i Lublina stają się więc punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak kultura może wspierać rozwój miast i budować ich przyszłość.

Zachęcamy do przeczytania całego artykułu „Po co miastom tytuł stolicy kultury? Widać zmianę jakościową” oraz obejrzenia nagrania z debaty.

LINK DO ARTYKUŁU
LINK DO NAGRANIA

Dlaczego Japonia spogląda w stronę Lublina?

Autentyczne Stare Miasto, żywe tradycje, festiwale i kultura, a także rzadki dziś luksus przestrzeni – Lublin coraz mocniej przyciąga uwagę japońskich i wschodnioazjatyckich podróżników szukających Europy poza zatłoczonymi stolicami. Nie byliśmy więc zaskoczeni, że obok Lublina mogliśmy usłyszeć tu również piękne historie innych Europejskich Stolic Kultury – Lipawy, Kiruny, Évory, czy Leuven.

Tourism EXPO Japan właśnie dobiegało końca, kiedy ulicami lubelskiego Starego Miasta przechadzała się dwójka blogerów z Tokio, licząc na spotkanie z Ranem Takahashim lub Tomohiro Ogawą, japońskimi gwiazdami siatkówki i obecnymi zawodnikami drużyny Bogdanka LUK Lublin. Byli częścią kolejnej już grupy japońskich gości, którzy odkrywają miasto na długo przed tym, zanim w 2029 roku stanie się ono Europejską Stolicą Kultury.

Nasze pierwsze rozmowy z japońskimi organizacjami na temat sprowadzania odwiedzających do Lublina sięgają grudnia 2025 roku. To niewielki, ale ważny przykład tego, jak zainteresowanie miastem zaczyna przekładać się na rzeczywiste podróże i zaangażowanie w jego życie kulturalne.

Dla Lublina Azja Wschodnia staje się coraz ważniejszą częścią rozmowy o rozwoju turystyki i kultury miasta. Obecność na Tourism EXPO Japan w Tokio, gdzie Krzysztof Raganowicz oraz Maciej Rukasz, prezentowali historię Lublina i plany na 2029 rok podczas jednego z największych wydarzeń turystycznych w regionie to kontynuacja tej pracy.

pht. Maciej Rukasz

Organizowane w spektakularnym Tokyo Big Sight czterodniowe targi przyciągnęły ponad 183 tysiące odwiedzających, w tym przedstawicieli największych firm turystycznych, wyspecjalizowanych touroperatorów, mediów i tysiące podróżników. Dla miasta takiego jak nasze trudno przejść obok tej skali obojętnie. Wyobraźmy sobie, że ponad połowa mieszkańców Lublina przechodzi przez jedną wystawę i ma okazję usłyszeć o Mieście Inspiracji i idei RE:UNION.

Najciekawszą częścią japońskiego zainteresowania Lublinem nie jest jednak wielkość publiczności. Jest nią zaskakująco naturalne dopasowanie.

Miasto, które Japonia już zna

Lublin i Japonię od lat łączą relacje poprzez kulturę. W mieście gościły spektakle Toshikiego Okady i Daisuke Yoshimoto prezentowane podczas Konfrontacji Teatralnych, a na lubelskich scenach występowali między innymi Otomo Yoshihide, Akira Sakata i Shibusashirazu Orchestra. Program Europejskiej Stolicy Kultury rozwija również projekty z EU-Japan Fest Committee.

pht. Maciej Rukasz

Są też nowsze połączenia. Tokijski Instytut Polski aktywnie wspierał sukces The Real Pain w Japonii. W tym samym czasie, dzięki pracy Marii Orzeł, dyrektorki Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji Turystycznej w Tokio (ZOPOT Tokio), rozwinęła się bliska relacja z japońską osobowością podróżniczą i aktorką Reiką Kirishimą. Dziś gwiazdą najnowszego filmu Agnieszki Smoczyńskiej, wcześniej oscarowego Drive My Car. Co roku instytucje wspólnie organizują Festiwal Polski w Tokio, który przyciąga tysiące widzów chcących doświadczyć Polski. Podczas ostatniej edycji my także byliśmy tam obecni.

pht. Maciej Rukasz

Teraz są jeszcze Ran Takahashi i Tomohiro Ogawa. Japońskie gwiazdy siatkówki, których profile w mediach społecznościowych obserwuje ponad siedem milionów osób, przyciągają do Lublina nową publiczność. Kibice śledzący ich karierę odkrywają już nie tylko siatkówkę, ale również Stare Miasto, festiwale, restauracje i atrakcje kulturalne miasta.

To dobry przykład tego, że międzynarodowa rozpoznawalność nie musi zaczynać się od turystyki. Czasem zaczyna się od człowieka, spektaklu, filmu albo relacji kulturalnej – a podróż przychodzi później. To ważna obserwacja dla Europejskiej Stolicy Kultury i jeden z powodów, dla których to zaangażowanie ma głęboki sens.

Co japońscy podróżnicy widzą w Lublinie?  

Rozmowy z japońskimi touroperatorami podczas Tourism EXPO Japan dały ciekawą perspektywę na to, co sprawia, że Lublin może być dla nich atrakcyjny.

Japonia ma silną kulturę rzemiosła, dbałości o szczegół i doceniania rzeczy tworzonych lokalnie i z uwagą. Touroperatorzy dostrzegają podobną jakość w podejściu do autentyczności jakie widzą w Mieście Inspiracji. Jak sami mówią, można ją znaleźć nawet w czymś tak prostym jak cebularz, który jest przecież jednym z kulinarnych znaków rozpoznawczych miasta. Można ją znaleźć na Starym Mieście, które pozostaje żywą dzielnicą, a nie scenografią stworzoną wyłącznie dla odwiedzających. I można ją znaleźć w festiwalach i wydarzeniach, podczas których tradycyjne rzemiosło, muzyka i lokalna kultura są nadal praktykowane, a nie tylko prezentowane.

pht. Maciej Rukasz

Jest też coś, co japońscy podróżnicy szczególnie cenią: natura.

Dla osoby mieszkającej w Tokio, jednej z największych metropolii świata, zamieszkanej przez niemal 40 milionów ludzi, lubelskie parki, zieleń i spokojniejsze tempo życia mogą być prawdziwym luksusem. Czasem zapominamy, że nasze miasto oferuje rzadkie połączenie historycznego europejskiego centrum z dużą ilością przestrzeni, w której można po prostu odetchnąć. Nie można też pomijać bliskości parków narodowych i obiektów wpisanych na listę UNESCO.

Nasze festiwale również mogą wydawać się zaskakująco znajome. Skupiająca się na tradycyjnej kulturze i rzemiośle Re:tradycja – Jarmark Jagielloński, oraz Carnaval Sztukmistrzów, który zamienia miasto w wielką scenę dla współczesnego cyrku i sztuki ulicznej, mają w sobie coś z energii japońskiego matsuri – różnią się formą, ale podobnie potrafią gromadzić ludzi w przestrzeni publicznej.

Trudna historia Lublina jest kolejnym punktem połączenia. Dla japońskich gości zainteresowanych historią i pamięcią poznawanie historii Holokaustu w mieście – od dawnej dzielnicy żydowskiej po Państwowe Muzeum na Majdanku – może mieć szczególnie mocny i refleksyjny wymiar, zupełnie inny niż w wielu podobnych miejscach.

pht. Maciej Rukasz

To nie są po prostu atrakcje, które można zapakować w gotową wycieczkę. To cechy miasta, które trzeba zrozumieć i z którymi trzeba umieć pracować. I właśnie to jest interesujące w przypadku gościa, którego najbardziej chcielibyśmy widzieć w Lublin 2029

Luksus autentycznego miasta

Cztery dni spotkań, prezentacji i rozmów z przedstawicielami branży turystycznej w Tokio utwierdziły nas w jednym: istnieje coraz większy rynek dla turystyki kulturowej, która wykracza poza najbardziej znane europejskie destynacje.

Nie chodzi o to, by konkurować z Paryżem, Rzymem czy Pragą na ich zasadach. Chodzi o zaoferowanie czegoś innego.

Lublin jest miastem, które można zwiedzać pieszo, ma wyrazistą tożsamość kulturową i wciąż pozostaje stosunkowo wolne od tłumów, które coraz częściej definiują wiele historycznych miast Europy. Nasze Stare Miasto żyje, zamiast być nadmiernie wyreżyserowaną scenografią. Kultura działa tu przez cały rok. Tradycje są nadal praktykowane, a tożsamość miasta nie została sprowadzona do produktu zaprojektowanego wyłącznie z myślą o turystach.

Dla podróżników z Azji Wschodniej te cechy mogą być szczególnie atrakcyjne.

pht. Maciej Rukasz

Tytuł Europejskiej Stolicy Kultury dodaje do tego kolejną warstwę. W 2029 roku Lublin będzie miejscem wyjątkowej koncentracji wydarzeń kulturalnych, międzynarodowych projektów i nowych powodów, by tu przyjechać. Ale turystyczna szansa zaczyna się znacznie wcześniej.

Dwójka tokijskich blogerów spacerujących po Starym Mieście nie czekała na 2029 rok. Nie czekali też japońscy kibice, którzy przyjeżdżają zobaczyć Rana Takahashiego, ani podróżnicy, którzy już dziś odwiedzają Lublin w ramach zorganizowanych wycieczek.

Budowanie podróży przed 2029 rokiem

Właśnie dlatego Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 i Lokalna Organizacja Turystyczna Metropolia Lublin już dziś wspólnie pracują nad promocją Lublina na międzynarodowych rynkach turystycznych.

Celem nie jest po prostu sprowadzenie większej liczby osób do Lublina w jednym roku. Chodzi o budowanie relacji z rynkami, touroperatorami, mediami i podróżnikami odpowiednio wcześnie, aby Lublin stał się rozpoznawalną destynacją jeszcze przed 2029 rokiem – i aby zainteresowanie wywołane tytułem mogło trwać długo po jego zakończeniu.

Dla programu ESK międzynarodowa turystyka jest również częścią szerszego europejskiego wymiaru projektu. Każda nowa relacja to okazja, by przedstawić kulturę, mieszkańców i tożsamość Lublina nowej publiczności, a jednocześnie dowiedzieć się, jak miasto jest postrzegane poza Polską. Dla lokalnego sektora turystycznego te relacje mogą przełożyć się na bardzo konkretne rzeczy: nowe programy wycieczek, nowe partnerstwa, dłuższe pobyty i odwiedzających, którzy chcą doświadczyć miasta, zamiast po prostu odhaczyć je na swojej liście.

pht. Maciej Rukasz

Japonia jest jednym z rynków, na których takie podejście ma szczególny sens. Jest daleko geograficznie, ale niekoniecznie kulturowo. Rozmowy w Tokio pokazują, że już dziś istnieje grupa odbiorców zainteresowanych tym, co Lublin może zaoferować – autentycznością, kulturą, historią, rzemiosłem, naturą i poczuciem odkrywania miejsca, zanim zrobią to wszyscy.

Teraz trzeba tę ciekawość zamienić w trwałe relacje.

Bo rok 2029 nie powinien być początkiem międzynarodowej historii turystycznej Lublina. Powinien być momentem, w którym historia budowana już dziś stanie się widoczna dla znacznie większej publiczności.

Udział Lublina w targach Tourism EXPO Japan był możliwy dzięki zaproszeniu i wsparciu Polskiej Organizacji Turystycznej oraz Marii Orzeł, Dyrektorki Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji Turystycznej w Tokio (ZOPOT Tokio). Dziękujemy za tę możliwość oraz za wsparcie w prezentowaniu Lublina i Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029 przedstawicielom wschodnioazjatyckiego sektora turystycznego.

„Miasto zaproponowało ideę RE:UNION, która dobrze odpowiada na współczesne potrzeby. To odpowiedź na dezintegrację i kryzysy, których doświadczamy na naszym kontynencie.”

Co sprawiło, że to właśnie Lublin został Europejską Stolicą Kultury 2029? Co w naszej aplikacji szczególnie docenił międzynarodowy panel ekspertów? I jaką rolę może odegrać kultura w długofalowym rozwoju miasta?

O tym w rozmowie z Polską Agencją Prasową opowiada Else Christensen-Redzepovic ekspertka ds. dyplomacji i polityki kulturalnej, która przez kilka lat była członkinią panelu ekspertów odpowiedzialnego za selekcję i monitoring Europejskich Stolic Kultury. Z perspektywy osoby, która zna europejską sieć ESK od środka, mówi o drodze Lublina do zdobycia tytułu, idei RE:UNION oraz o tym, co może być najważniejszym efektem tego procesu. Zwraca uwagę na klarowną wizję Lublina, europejski wymiar programu i jego odpowiedź na współczesne kryzysy oraz potrzebę budowania wspólnoty.

To także spojrzenie na Lublin z zewnątrz, na jego potencjał, położenie i szczególne miejsce w europejskiej przestrzeni kultury. Else mówi również o tym, na czym miasto powinno koncentrować się w najbliższych latach i co może pozostać po 2029 roku, kiedy zakończy się rok kulminacyjny ESK.

LINK DO ARTYKUŁU

Zapraszamy do lektury

Myśląc o swojej dzielnicy, nie zapomnij o kulturze. Do 8 października mieszkanki i mieszkańcy Lublina mogą głosować na projekty zgłoszone w 13. edycji Budżetu Obywatelskiego.

Po raz pierwszy w historii Lublina w głosowaniu znalazła się także osobna kategoria – Kulturalny Budżet Obywatelski, który jest częścią przygotowań Lublina do Europejskiej Stolicy Kultury 2029. Jego wprowadzenie odpowiada założeniom zwycięskiej aplikacji ESK, w której ważne miejsce zajmuje edukacja kulturalna rozumiana jako długofalowe budowanie kompetencji, wrażliwości i aktywnego uczestnictwa w kulturze. KBO przekłada te założenia na konkretne działania blisko mieszkańców. W ramach nowej kategorii mieszkańcy mogą wybierać projekty dotyczące m.in. wydarzeń, warsztatów, festiwali, inicjatyw sąsiedzkich i działań animacyjnych.
Na dzielnicowe projekty kulturalne przeznaczono łącznie 1,35 mln zł.  Projekty, które zostaną wybrane w głosowaniu, będą mogły zostać zrealizowane w 2027 roku.

Jak zagłosować?
Głosowanie trwa od 23 września do 8 października 2026 roku.

Każda mieszkanka i każdy mieszkaniec Lublina ma do dyspozycji 8 głosów:

2 na projekty dzielnicowe inwestycyjne,
2 na dzielnicowe projekty kulturalne,
2 na projekty ogólnomiejskie inwestycyjne,
2 na projekty ogólnomiejskie nieinwestycyjne.

Głosować można online na stronie Budżetu Obywatelskiego:
 decyduje.lublin.eu

Dowiedz się więcej o KBO 

fot. Linnea Lundkvist

Europejska Stolica Kultury Kiruna 2029 zaprasza artystów, organizacje i instytucje z Kiruny, Szwecji i innych krajów do współtworzenia oficjalnego programu Europejskiej Stolicy Kultury. Obecnie dostępne są dwie ścieżki zgłaszania projektów i pomysłów, zarówno dla gotowych propozycji artystycznych, jak i dla osób, które dopiero rozwijają ideę przyszłego projektu lub współpracy.

Open call, projekty artystyczne: Nabór skierowany jest do osób i organizacji posiadających propozycję średniego lub dużego projektu artystycznego, który może stać się częścią programu Kiruna 2029. Do udziału zaproszeni są m.in. twórcy i twórczynie, organizacje i instytucje lokalne, regionalne, krajowe oraz międzynarodowe. Zgłaszane projekty powinny wpisywać się w kryteria programowe Kiruny 2029, które wyznaczają kierunki rozwoju oficjalnego programu Europejskiej Stolicy Kultury: Homemaking, European Adventure, Perspectives, Finding New Ways oraz Power of Culture. Kryteria te odnoszą się m.in. do budowania poczucia przynależności i wspólnoty, rozwijania współpracy międzynarodowej, uwzględniania różnorodnych perspektyw i doświadczeń, poszukiwania nowych form artystycznych i sposobów działania oraz wzmacniania lokalnego wpływu kultury.Termin składania propozycji to 31 października 2026 r.

Przetestuj swój pomysł: To ścieżka dla tych, którzy mają dopiero zalążek projektu, pomysł lub wstępną koncepcję współpracy i chcieliby ją rozwinąć wspólnie z Kiruną 2029. W ramach tej formuły nie trzeba mieć jeszcze gotowego projektu. To przestrzeń na przedstawienie pomysłu, rozpoczęcie rozmowy i sprawdzenie możliwości jego dalszego rozwoju w ramach programu Europejskiej Stolicy Kultury. Termin zgłaszania pomysłów to 31 grudnia 2026 roku.

Obie ścieżki są otwarte dla lokalnych, regionalnych, krajowych i międzynarodowych artystów, organizacji i instytucji.

Szczegółowe informacje, w tym kryteria naboru projektów artystycznych, formularze zgłoszeniowe oraz FAQ, dostępne są na stronie Kiruna 2029

Na stronie można również znaleźć prezentację w języku angielskim z webinaru poświęconego otwartym naborom, który odbył się 10 września 2026 roku.