ESK

Wracamy z kilkudniowego szkolenia i sesji networkingowej w Niš na południu Serbii. Planujemy organizację podobnego wydarzenia dla organizacji kultury i NGO z Lublina. Trening był przeznaczony dla organizacji składających wnioski projektowe w ramach różnych programów Kreatywnej Europy. Wśród prelegentek i prelegentów zaproszonych przez serbskie biuro są osoby z Creative Europe Desk działających w krajach członkowskich Unii Europejskiej oraz innych krajach uczestniczących w programie. Zostaliśmy zaproszeni do udziału w szkoleniu oraz do przeprowadzenia prezentacji opisującej nasze dotychczasowe doświadczenia i plany projektowe.

Wśród publiczności znalazły się między innymi organizacje pozarządowe z Serbii, Bośnii i Hercegowiny, Macedonii, Czarnogóry. Wystąpieniom i prezentacjom towarzyszyły sesje pitchingowe. Kilkudniowa formuła spotkania pozwala na wzmocnienie sieci partnerstw i rozwój współpracy transnarodowej. Umożliwia także głębsze rozumienie priorytetów Kreatywnej Europy, dobrych praktyk i logistyki ich wdrażania.

Serdecznie dziękujemy Creative Europe Desk za możliwość udziału w tym wydarzeniu.

Marta Ryczkowska
Maciej Rukasz

Saksońskie miasto zainaugurowało rok obchodów, który będzie przebiegać pod hasłem „C the Unseen”. 18 stycznia centralnym punktem wydarzenia stał się kilkunastometrowy pomnik Karola Marksa, wokół którego wybudowano główną scenę. Mieszkańcy nazywają ten pomnik “Nischel”, co w lokalnym dialekcie oznacza po prostu głowę. Jest on nie tylko symbolem miasta, ale i niemym świadkiem jego przemian. Punktualnie o 19:00 z dachów budynków okalających scenę rozległy się dźwięki Orkiestry Filharmonii Roberta Schumanna a Frank-Walter Steinmeier, prezydent Niemiec ogłosił otwarcie ESK 2025 w Chemnitz zapowiadając, że najbliższy rok będzie świętem różnorodności, otwartości, współpracy europejskiej i demokracji. 

fot. Kristin Schmidt

Obecna stolica to przemysłowe miasto w Saksonii, we wschodnich Niemczech, które przechodzi obecnie proces transformacji. Skupiają się w nim napięcia polityczne, próba przepracowania dziedzictwa NRD i wytyczenia kierunków rozwoju na przyszłość. Hasło “C the Unseen”, które towarzyszy Chemnitz w 2025 roku mówi o odkrywaniu niedostrzeganych dotychczas wartości, bogactwa architektury modernistycznej, kultury rzemieślniczej i różnorodności społecznej. To także zaproszenie do odkrycia miasta i regionu, o którym medialny mainstream, a czasem i całe dawne zachodnie Niemcy zdają się zapominać. W mieście i jego najbliższym otoczeniu powstają pracownie twórcze, służące łączeniu lokalnej tradycji rzemieślniczej ze współczesnym wzornictwem i technologią.  W Rudawach, górach u podnóża, których leży miasto umieszczono kilkanaście monumentalnych realizacji artystycznych, tworząc nowy szlak turystyczny. Chemnitz 2025 to też nowe projekty promujące integrację międzypokoleniową i współpracę transgraniczną między Czechami, Niemcami i Polską oraz bogaty program rezydencji artystycznych.

fot. Kristin Schmidt

Samo wydarzenie miało sprawdzony format, pozwalający odbiorcom w różnym wieku znaleźć coś dla siebie. Zakładał on wędrowanie pomiędzy różnej wielkości scenami rozsianymi w centrum miasta. W ciągu całego dnia, w różnych wydarzeniach, wzięło udział około 80 000 widzów. W centralnym punkcie miasta w zachwycającym, modernistycznym budynku centrum konferencyjnego Stadthalle, przygotowano bogatą prezentację całego programu ESK Chemnitz 2025. O komfort osób uczestniczących zadbało ponad 1000 wolontariuszek i wolontariuszy. Naszej uwadze nie umknęły bardzo potrzebne rozwiązania dotyczące wspólnej troski o bezpieczeństwo, zrównoważoną gospodarkę zasobami i wygodę.

fot. Johanna Baschke

Bardzo dziękujemy całemu zespołowi Chemnitz 2025 za organizację wizyty, spotkań i umożliwienie kolejnej wymiany doświadczeń z reprezentantkami i reprezentantami innych, poprzednich i przyszłych Europejskich Stolic Kultury.

fot. Natalie Bleyl

Paweł Hadrian, Maciej Rukasz, Marta Ryczkowska

Festiwal Bliski Wschód, odbywający się w grudniu w Centrum Kultury w Lublinie stał się niezwykłą platformą dialogu polsko-ukraińsko-białoruskiego. Ten wyjątkowy efekt udało się osiągnąć podczas pracy laboratorium performatywno-dramaturgicznego. Uczestnicy sami zainicjowali mieszanie się grup narodowych, a przy pracy warsztatowej w każdej sali brzmiało kilka języków. Podczas wykładów laboratoryjnych dyskusje były prowadzone w kilku różnych językach i co ciekawe, w tych rozmowach nie potrzebowaliśmy tłumaczenia. Tematy były głównie związane z dziedzictwem oraz identyfikacją białoruską, ale w tym roku niezwykłym zaangażowaniem w proces twórczy i intelektualny wyróżnili się uczestnicy i uczestniczki z Ukrainy. Dla nich także ta tematyka okazała się bliska, wywołała mnóstwo refleksji na temat podobieństw i różnic kulturowych. Niezwykła atmosfera wyrozumiałości i wspólnoty dała swój wyraz w finałowym pokazie, którego reżyserem był znany białoruski artysta teatralny Jura Dziwakou.

Trzecia edycja festiwalu zmieniła jego kształt na wydarzenie multidyscyplinarne – jesteśmy wdzięczni Ryszardowi Kalinowskiemu (Lubelski Teatr Tańca) za zaangażowanie przy organizacji wydarzeń o charakterze performatywno-tanecznym. Liczne spektakle, , wystawy artystów wizualnych, koncerty muzyczne, recytały poetyckie i konferencja naukowa towarzyszyły nam podczas całego festiwalu.

Z inicjatywy młodzieży białorusko-ukraińskiej powstało wyjątkowe wydawnictwo trójjęzyczne. Gazetka festiwalowa „Blizka” pisana była po polsku, ukraińsku i białorusku, a nawet z użyciem białoruskiej łacinki. Po zakończeniu festiwalu członkowie redakcji podjęli decyzję o kontynuacji współpracy przy tworzeniu miesięcznika o wydarzeniach kulturalnych związanych z mieszkańcami i mieszkankami zza wschodnich granic Polski.

„Bliski Wschód” stał się miejscem przyciągającym białoruską i ukraińską młodzież studencką mieszkającą w Lublinie – i tutaj kierujemy podziękowania do wolontariuszy Festiwalu Bliski Wschód. Dzięki festiwalowi udało się stworzyć miejsce przyjazne dla osób niepolskojęzycznych, zintegrować ich nie tylko między sobą, ale również z lubelskim środowiskiem kulturalnym działającym w instytucjach kultury oraz w wspierających nas organizacjach pozarządowych (Stowarzyszenie Artystów Bliski Wschód, Doświed, InexKult, Baobab). Nie jesteśmy natomiast w stanie wymienić w przypadku większości wydarzeń imion i nazwisk twórców i uczestników festiwalu. Często są to osoby, które nie mają swobody do szczerego wyrażania się poprzez sztukę, a nasz festiwal w szczególny sposób dba o ich bezpieczeństwo. Już dziś zapowiadamy czwartą edycję festiwalu Bliski Wschód OSOBIŚCIE, ponieważ jest to jedyna okazja w roku na zapoznanie się ze współczesną sztuką białoruską i ukraińską w sposób naprawdę BLISKI.

3. Bliski Wschód
9-15 grudnia 2024
Centrum Kultury w Lublinie
Projekt jest częścią programu aplikacji RE:UNION Lublin 2029

Autorka tekstu:
Alena Semeniuk / koordynatorka ESK Lublin 2029 ds. wschodnich

„Joseph Beuys a sztuka polska. Afiliacje i procesy równoległe” – premiera książki Marty Ryczkowskiej

13.12.2024 godz. 17.00, Kino Centrum Kultury w Lublinie 

Zapraszamy na spotkanie połączone z premierą książki Marty Ryczkowskiej pt. „Joseph Beuys a sztuka polska. Afiliacje i procesy równoległe” Rozmowę z autorką poprowadzi Bogna Świątkowska.

O książce:
Joseph Beuys jest jedną z najważniejszych postaci sztuki XX wieku. Beuys wierzył, że każdy człowiek jest artystą i że sztuka ma moc rewolucyjną, zdolną do transformacji społeczeństwa. Zachęcał do przekształcania codziennych działań w procesy twórcze, co w obliczu współczesnych wyzwań jest szczególnie aktualne. Idee Beuysa przenikały i przenikają nadal do prac wielu twórców, także w Polsce.

Marta Ryczkowska analizuje twórczość Beuysa i jej wpływ na polskich artystów, wśród których są Teresa Murak, Jerzy Rosołowicz, Paweł Freisler, Henryk Gajewski, duet KwieKulik, Tadeusz Kantor, Andrzej Partum oraz Mirosław Bałka. Posłowie autorstwa Sebastiana Cichockiego dodatkowo poszerza tę listę o najmłodszą, tworzącą już w XXI wieku, generację artystów i artystek.

Kryzys klimatyczny nadał bowiem nowego znaczenia ekologicznym i społecznym postulatom Beuysa. Jego działania, takie jak sadzenie drzew czy ochrona mokradeł, są dziś interpretowane jako pionierskie formy aktywizmu ekologicznego.

Wpływ artysty widoczny jest również w praktykach łączących sztukę z edukacją i polityką. Beuys przewidywał, że w przyszłości sztuka stanie się narzędziem niezbędnym do ochrony planety i demokracji. Jego dziedzictwo inspiruje do tworzenia alternatywnych form sztuki – współczującej, użytecznej i dobrej dla wszystkich istot.

Marta Ryczkowska – historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka, koordynatorka wydarzeń artystycznych, wykładowczyni akademicka na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, facylitatorka procesów twórczych, kuratorka programowa Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Pracuje w Centrum Kultury w Lublinie. Prezeska Stowarzyszenia artystycznego „Otwarta Pracownia” w Lublinie, działa w radzie Fundacji Sztuki Performance. Autorka tekstów z obszaru sztuki najnowszej publikowanych w Polsce i za granicą. Koordynuje i współprowadzi interdyscyplinarny program edukacji twórczej Karuzela Sztuki, współtworzy program działań artystycznych dla osób z dysfunkcją wzroku Strefa Półcienia. Laureatka medalu prezydenckiego z okazji 700-lecia Miasta Lublin i międzynarodowej nagrody Joseph Beuys Research Prize w 2022 roku. Pracuje na obrzeżach dyscyplin, łącząc strategie artystyczne, kuratorskie, krytyczne i tendencje akademickie z zamiarem dekonstrukcji form tworzenia i obiegu wiedzy.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Książka została dofinansowana w ramach ESK Lublin 2029.

W ostatnich dniach z wizytą w Lublinie przebywał Pan Shuji Kogi, Sekretarz Generalny EU-Japan Fest. Wizyta miała na celu nawiązanie współpracy z Lublinem w ramach Europejskiej Stolicy Kultury 2029. Pan Kogi przedstawił wizję wymiany artystycznej między Japonią, a Lublinem.

EU-Japan Fest od ponad 30 lat z sukcesem wspiera wymianę kulturalną między Unią Europejską a Japonią. Organizacja koncentruje się na promowaniu sztuki i kultury, zarówno tradycyjnej, jak i nowoczesnej. Dzięki wsparciu finansowemu największych japońskich firm możliwe jest prezentowanie kultury Japonii w Europie, szczególnie w miastach będących Europejskimi Stolicami Kultury, oraz europejskiej kultury w Japonii. Wspólne projekty artystyczne, wymiana doświadczeń i integracja tradycyjnych oraz współczesnych form sztuki stanowią podstawę tej współpracy. Szczególną uwagę poświęca się wydarzeniom, które nie tylko wspierają współpracę artystek i artystów, ale również sprzyjają budowaniu trwałych więzi między środowiskami artystycznymi Lublina i Japonii.

W agendzie znalazły się też robocze spotkania oraz wizyty w lubelskich instytucjach kultury i organizacjach pozarządowych. Podczas tych wizyt roboczych zespół programowy Europejskiej Stolicy Kultury miał okazję przybliżyć naszemu gościowi idee zawarte w zwycięskiej aplikacji. W rozmowach tych uczestniczyła także Ana Kočegarova Maj była kierowniczka Działu ds. relacji międzynarodowych w projekcie „Kowno – Europejska Stolica Kultury 2022”, która obecnie pełni rolę attaché do spraw kultury Litwy w Polsce.

Delegacja odbyła także oficjalne spotkania w Ratuszu z Prezydentem Miasta Lublin Krzysztofem Żukiem, Zastępczynią Prezydenta ds. Kultury, Sportu i Partycypacji Beatą Stepaniuk-Kuśmierzak. W rozmowach udział wzięli również: członkowie i członkinie zespołu Centrum Kultury w Lublinie, odpowiedzialnego za przygotowanie zwycięskiej aplikacji Lublina, któremu przewodniczył Dyrektor Rafał Koziński, Pełnomocnik Prezydenta Miasta Lublin ds. programowych ESK 2029 oraz pracownicy Urzędu Miasta Lublin. Swoją wiedzą i doświadczeniem wsparł nas również Pan Rafał Dutkiewicz, były prezydent Wrocławia.

Dziś wiemy na pewno, że będzie obecny również w Lublin 2029 RE:UNION!

Ogólnopolskie Forum Kultury Studenckiej to doskonała okazja do wymiany doświadczeń pomiędzy ludźmi pracującymi w obszarze kultury, szkolnictwa wyższego oraz osobami studenckimi z różnych miejsc w Polsce.

Wydarzenia ostatnich dni: panele, warsztaty i prezentacje pokazują dużą potrzebę transferu wiedzy i umiejętności międzypokoleniowej i miedzysektorowej. Tegoroczne hasło zaczerpnięte z Mickiewiczowskiej „Ody do młodości” – „Jednością silni, rozumni szałem” stało się przyczynkiem do wielu dyskusji na temat potencjału kultury studenckiej.

Wczoraj zespół Lublin 2029 RE:UNION wziął udział w panelu dyskusyjnym dotyczącym pasji i dobrostanu – „Jak twórcze uczestnictwo zmienia życia”. Rozmawialiśmy o różnicach generacyjnych w podejściu do tworzenia wydarzeń artystycznych, o lukach systemowych w zakresie kultury troski i potrzebie odpowiedzialności za samych siebie oraz osoby, z którymi współpracujemy.

Facylitacja i rezyliencja nabrały realnych kształtów i wybrzmiały konkretnymi przykładami. Jest to dla nas także zapowiedź tworzenia Społecznej Przestrzeni Odporności Kulturowej w ramach Europejskiej Stolicy Kultury. Wczoraj także miała miejsce prezentacja idei i programu Europejskiej Stolicy Kultury dla młodzieży akademickiej.

9. Edycja Open Eyes Economy Summit za nami! Dla nas był to czas spotkań w wieloma przyjaciółmi, którzy wspierają Lubin – Europejską Stolicę Kultury 2029. Kongres był wypełniony ciekawymi i inspirującymi wystąpieniami. W pamięć zapadł nam szczególnie wykład Rafała Dutkiewicza (prezydenta Wrocławia podczas przygotowań i obchodów ESK 2016). Wypowiedzi o tkance miasta wpisują się w ducha RE:UNION. Warto wspomnieć, że hasłem przewodnim tegorocznego kongresu była “Dusza Europy”, główne tematy to: przyszłość Europy, megatrendy w edukacji i kompetencjach przyszłych pokoleń, transformacja energetyczna i cyfrowa.

Poniżej fragmenty wystąpienia Rafała Dutkiewicza zatytułowanego „Dlaczego Europa”:

(…) O społecznej tkance.

Złamać pojedynczą gałązkę jest łatwo, nadłamać wiązkę witek, to dużo trudniejsze zadanie. Zerwać pojedyncze nitki, cóż za problem, rozerwać utkaną tkaninę bywa trudniej.

Jak tka się społeczną materię?

To bardzo złożony proces i bardzo skomplikowane zadanie. Także dlatego, że dokonuje się w dziedzinie ożywionej oraz czasem to żart, że czasem inteligentnej. Owa inteligencja prowadzi do tego, rzecz zaczerpnięta z Mrożka, że pewne elementy tegoż procesu, o których za chwilę, przypominają grę w szachy. Taką jednak grę, w której figury też grają. Wykonujesz zaplanowany ruch skoczkiem, a on skacze trochę inaczej…

Wracając jednak do społecznej materii. Jest kilka reguł, które pozostają niezmienne.

Pierwszą jest reguła kapitałów. Wszystko, co się dokonuje wymaga nakładów i zasobów. Oraz umiejętności. Wszystko kosztuje.

Jest kapitał finansowy, mierzący pieniężne koszty przedsięwzięć.

Jest kapitał ludzki pokazujący liczebną i intelektualną zdolność ich realizacji.

Jest kapitał społeczny, odnoszący się do relacji międzyludzkich, pokazujący jak wysoka jest zdolność kooperacji, współpracy.

Są inne pośrednie i poboczne kapitały. Trzy, wymienione przed chwilą, są najbardziej istotne.

(…)

Druga reguła, to reguła instytucji.

Tworu, który jest bądź to bytem społecznym, bądź też sposobem zachowań grup ludzi, grup społecznych. Silne społeczeństwa wymagają silnych instytucji. Kształtowanych obyczajem, tradycją, pamięcią, przepisem. Instytucje są jednym z wymiarów kapitału społecznego. Są umową na rzecz skuteczności wspólnych działań.

Instytucje trzeba wzmacniać, powiedziałbym – stanowić.

Reguła sensu.

Owe działania muszą mieć sens. Cokolwiek czynimy, musi mieć sens. Tak jesteśmy skonstruowani. Nadawanie sensu naszym poczynaniom czyni je możliwymi i jakoś koniecznymi. To jest obszar naszych poczynań dotykających mało popularnego słowa: narracja.

Społeczny sens istnienia i działania trzeba współtworzyć, uwiarygadniać i wspierać.

Czwarta reguła to reguła rozwoju.

Sens zaś także sam w sobie wymaga uporządkowania. Tym uporządkowaniem jest albo może być – podporządkowanie go celowi, zatem czemuś, co często określamy rozwojem. W dramatycznym uproszczeniu chodzi o to, aby lepiej, albo też … bardziej. To „lepiej i bardziej” przyjmuje różne wymiary, najczęściej ekonomiczne, ale przecież nie tylko.

Wiemy również, że: „Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony, to jest taki rozwój, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie”

Rozwój trzeba fundować. Pamiętając o zasadzie dotyczącej zasobów zdefiniowanej powyżej równowadze.

Reguła ostatnia i najważniejsza:

Reguła godności.

Jedyna z niezbywalnych reguł, zasad odnosząca się do osób. Także istot ludzkich.

Czasem rozszerzana moim zdaniem słusznie na naszych zwierzęcych przyjaciół. Pojawia się przecież koncepcja „Non-Human-Person”, pojawiają się wypowiedzi literatów: Singer, Tokarczuk. Dawno już pisał o tym Władysław Stróżewski. Tu jednak długa jeszcze przed nami droga.

Życie jest przemijalne i trwożne. Trzeba je chronić. Ale się kończy. Godność zaś trwa i jest nienaruszalna.

Godność, bez której nie ma demokracji.

Oto pięć reguł społecznego funkcjonowania. Które to reguły czynią narody i ponadnarodowe twory społecznościami lepszymi.

O wspólnotach.

Opowiadając o tkance społecznej dotykam istoty wspólnotowości.

Wspólnot mniejszych i większych, naszych wspólnot lokalnych i regionalnych.

Przede wszystkim zaś wspólnoty państwowej.

Siła narodowych związków wyobrażeniowych jest w historii ludzkości tak znacząca, że nawet lewicujący filozofowie, tacy jak Habermas są skłonni mówić o tym, że gdyby nie powstały państwa narodowe, to należałoby je wymyślić.

Wspólnotowość jednak zatacza coraz szersze kręgi.

Naród jest wspólnotowym piętrem w rozwoju człowieka i ludzkości. To co narodowe potrzebuje tego co międzynarodowe, naród współcześnie i w przyszłej dziedzinie spełni się jedynie ponadnarodowo, w naszym wypadku w ramach Wspólnoty Europejskiej.

Dlaczego Europa?

W Traktacie o Unii Europejskiej czytamy:

„Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.”

The Fresh Milk Art Platform oraz Centrum Kultury w Lublinie prezentują rozpiskę karaibskich pokazów filmowych w ramach wystawy Transoceanic Visual Exchange 2024 (Transoceaniczna Wymiana Wizualna), której tegoroczny program odbywał się pomiędzy Barbadosem a Polską. Zaangażowane osoby artystyczne pochodziły  z Karaibów, Polski, Ukrainy i ich diaspor.

Dondré Trotman​ / www.dondretrotman.com

TVE jest zbiorem nowych filmów i nagrań tworzonych przez osoby artystyczne z partycypujących regionów. Celem TVE jest wypełnienie pustych przestrzeni kulturowych, znajdujących się z dala od tradycyjnie wpływowych ośrodków geopolitycznych oraz centrów spotkań i handlu. Naszą intencją jest budowanie sieci relacji, wzmacnianie widzialności, propagowanie dyskusji i upowszechnianie wiedzy na temat lokalnych ośrodków sztuki i społeczności je tworzących.

W 13.11 odbył się pokaz w foyer oddziału ds. kultury w Sky Mall, a wydarzenie to zainaugurowało tegoroczną części TVE znanej pod nazwą Eksperymentalna Wystawa Sztuki Filmowej. Karaibskie pokazy filmowe odbyły się w trzech lokalizacjach na wyspie Barbados: Oddział ds. Kultury (The Division of Culture), Kancelaria Premiera (Prime Minister’s Office), Sky Mall, Haggat Hall, St. Michael; Barbadoskie Muzeum i Towarzystwo Historyczne (The Barbados Museum & Historical Society) (BMHS), Dalkeith Road, St. Michael; oraz Haymans Market, St. Peter.

Dondré Trotman​ / www.dondretrotman.com

Na wystawie w Sky Mall znajdą się prace następujących osób artystycznych:

Ruben Cabenda (Surinam) – Tongo Sondi, 2023

Alex Gibson (Barbados) – Courtyard, 2024

Volodymr Kaufman (Ukraina) – РАНИ. відеоарт. / WOUNDS, 2023

Magdalena Łakoma (Polska) – Matriona/Patriona, 2022

Alexandra Majerus (Barbados/St. Kitts & Nevis) – The Shape of Memory (Recollecting), 2022

Stéphanie Melyon-Reinette (Gwadelupa) – MWEN PA PRIYÉ ZACCA, 2022

Andrii Rachynskyi & Daniil Revkovskyi (Ukraina) – Clanking, hammering, dispute and gurgling, 2021

Marinna ‘Mahrinnart’ Shareef (Trynidad i Tobago) – Moving Through the Motions, 2022  oraz The Consequences of Remembering, 2022

Volodymyr Topiy (Ukraina) – Barber, 2023

Yolanda Velazquez-Velez (Portoryko) – DesAhogo, 2021

W Teatrze Trevor Carmichael Walled Garden znajdującym się w budynku Barbadoskiego Muzeum i Towarzystwa Historycznego odbył się wieczór filmowy (14.11) , podczas którego będzie można zobaczyć prace następujących osób artystycznych:

Monika Czajkowska (Polska) – Ophelia. Action Will (Not) Be Condemned, 2020

Hanif James / Have a Bawl Productions (Jamajka) – A Shade of Indigo, 2023

Adrian Lopez (Jamajka) – Ego Sum, 2022

Katarzyna Perlak (Polska) – Broken Hearts Hotel, 2021

Nadean Rawlins (Jamajka) – Boy Girl and All the Rest, 2021

Drugi wieczór filmowy miał miejsce w Haymans Market, podczas którego można będzie zobaczyć prace następujących osób artystycznych:

Ryan Eccleston (Jamajka) – Jonkunnu Nuh Dead, 2022

Anastasia Kashtalian (Ukraina) – Dinner after the end of the world (Antanakata), 2023

Agata Konarska and Izabela Sitarska (Polska) – Tette Dolci, 2019

Danté Ollivierre (Saint Vincent i Grenadyny) – I AM GARIFUNA, 2024

The Hub Collective (Saint Vincent i Grenadyny) – Bush Medicine: Stories that Remember the Land, 2024

Dondré Trotman​ / www.dondretrotman.com

—

Partnerzy projektu 

Fresh Milk
Fresh Milk to organizacja non-profit z siedzibą na Barbadosie założona w 2021 r. prowadzona przez osoby artystyczne. Jest to platforma pomagająca doskonalić się w sztukach wizualnych poprzez programy rezydencyjne i inne przedsięwzięcia dające osobom artystycznym z Karaibów szanse na rozwój, co pozytywnie wpływa na stan społeczności artystycznej. Fresh Milk zapewnia profesjonalne wsparcie osobom artystycznym z Karaibów i z zagranicy oraz dąży do tego, aby współczesna sztuka wizualna pobudzała do krytycznego myślenia. Celem organizacji jest wspieranie osób artystycznych, wzmacnianie tożsamości regionalnej oraz zapewnianie osobom artystycznym z Karaibów szans na rozwój, doskonalenie swojego kunsztu i odnoszenie sukcesów.

Centrum Kultury w Lublinie
W Centrum Kultury, naszym „domu wyobraźni”, chcemy mądrze zarządzać ludzkimi talentami i tworzyć środowisko odpowiednie dla wyrazu artystycznego, edukacji oraz prezentowania sztuki i innych aktywności artystycznych. Chcemy być otwarci na nowe osoby, nowe projekty i zjawiska. Wierzymy, że znajdziemy w sobie odwagę, aby zdobyć się na podejmowanie ryzyka w sferze twórczej.

Lublin 2029 – Europejska Stolica Kultury
Niniejszy projekt wiąże się z uzyskaniem przez Lublin tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2029. Motto kandydatury – Re:Union – odnosi się do Unii Lubelskiej (1569) – traktatu wspólnotowego podpisanego przez Królestwo Polskie oraz Wielkie Księstwo Litewskie. Hasło to ma symbolizować reintegrację, odrodzenie zerwanych więzi oraz międzypokoleniowy, międzykulturowy dialog ponad podziałami.

Oddział ds. Kultury w Biurze Premiera
Oddział ds. Kultury w Kancelarii Premiera na wyspie Barbados pragnie zbudować stabilne i spójne społeczeństwo poprzez korzystanie z naszej kultury, ochronę naszego dziedzictwa kulturowego i budowanie zrównoważonej oraz zróżnicowanej gospodarki.

Barbadoskie Muzeum i Towarzystwo Historyczne
Barbadoskie Muzeum i Towarzystwo Historyczne, słynne ze swoich bogatych wystaw oraz biblioteki o starannie dobranym księgozbiorze, to nie tylko największy autorytet w kwestiach zapisków historycznych na Barbadosie, ale również nauczyciel i czempion dziedzictwa kulturowego wyspy. Oferujemy profesjonalne usługi uczelniom, pasjonatom historii, genealogom i wszystkim zainteresowanych wyspą Barbados. Nasze usługi sięgają każdego zakątka wyspy: zapewniamy wycieczki i inne programy ukierunkowane na dzielenie się bogatym dziedzictwem wyspy z resztą świata, a ponadto organizujemy spotkania kulturalne i towarzyskie.

Haymans Market
Zlokalizowany w sercu wyspy Haymans Market to ważny ośrodek handlowy, oferujący różnorodne, świeże produkty uprawiane na wyspie, przyprawy i ręcznie wykonane towary. Znany ze swojej żywej atmosfery przedstawia bogate dziedzictwo rolne wyspy. Znajdziecie tu wszystko – od tropikalnych owoców po produkty rzemieślnicze. Odwiedzający mogą doświadczyć autentycznej, barbadoskiej kultury poprzez kontakt z naszymi serdecznymi sprzedawcami i ich barwnymi straganami. Wszystko to sprawia, że Haymans Market powinien być numerem 1 do odhaczenia na liście każdego turysty, miejscowego bądź nie, pragnącego cieszyć się smakami i wytworami wyspy.

Dondré Trotman​ / www.dondretrotman.com

Przekład z angielskiego: Wiktor Kosiarski, Agnieszka Tchórzewska
Przekład wykonany w ramach praktyk studenckich (Lingwistyka Stosowana, UMCS) 

Zdaniem panelu selekcyjnego to RE:UNION – idea zaproponowana przez Lublin – najlepiej odpowiada na wyzwania współczesnej Europy i będzie wizytówką Polski na arenie europejskiej w 2029 roku. Teraz po publikacji podsumowania zmagań o tytuł ESK 2029 wiemy również jakie były najmocniejsze strony naszej aplikacji.

O tym, że jury składające się z 12 niezależnych ekspertek i ekspertów z różnych krajów Unii Europejskiej rekomendowało Lublin wiemy już od 25 września, teraz jednak znamy również powody dla których została wybrana kandydatura naszego miasta i idea RE:UNION

Aplikacje miast były oceniane przede wszystkim za propozycje nowego, oryginalnego programu artystycznego o wymiarze europejskim.To właśnie program Lublina oparty na idei RE:UNION najlepiej spełnił wymagane kryteria i zapewnił miastu ten zaszczytny tytuł.

Poniżej znajdziecie Państwo wybrane fragmenty raportu, na które chcemy szczególnie zwrócić uwagę. (tłumaczenie robocze)

Wysoka ocena wartości idei RE:UNION

„Propozycja Lublina jako Europejskiej Stolicy Kultury 2029 zawiera się w idei RE:UNION, która podkreśla reintegrację podzielonych społeczności, kultur i wartości w obliczu globalnych wyzwań takich jak zmiany klimatyczne, wojna oraz podziały społeczne. Lublin, jako miasto o wyjątkowej pozycji na skrzyżowaniu kultur Wschodu i Zachodu, przedstawia się jako idealna platforma do wspierania dialogu, wymiany kulturalnej oraz budowania wspólnoty. Program zakłada, że Lublin stanie się ośrodkiem przemian społecznych, gdzie kultura będzie katalizatorem promującym europejskie wartości solidarności, demokracji i praw człowieka. 

Idea RE:UNION wyraża się w trzech głównych obszarach programu: „Wspólnota”, który skupia się na odbudowie więzi wewnątrz Lublina i w całej Europie; „Habitat”, które bada relacje między ludźmi, naturą i cyfrowymi rzeczywistościami; oraz „Granice”, który rozważa pojęcie granic – zarówno fizycznych, jak i metaforycznych. Te obszary mają stanowić ramy dla projektów artystycznych, edukacyjnych i społecznych, mających na celu wspieranie inkluzywności, dialogu międzykulturowego i kreatywnego wyrazu.”

Zaplanowane działania programowe pozostawią długotrwałe efekty w Lublinie.

„Kandydatura Lublina przekonująco przedstawia program, który ma na celu pozostawienie trwałego dziedzictwa, przyczyniając się do długoterminowej transformacji kulturalnej i społecznej Lublina, jednocześnie wzmacniając infrastrukturę miasta, rozwój publiczności oraz współpracę międzynarodową.”

Zagadnienia programowe są istotne nie tylko dla lublinian, ale ogółu europejczyków.

„Program zakłada wykorzystanie kultury w dyskusji na tematy współczesnych wyzwań, które rezonują również, co jest niezwykle istotne, na poziomie całej Unii Europejskiej, co jest niezwykle istotne. Tematy te to: relacja między geopolitycznym centrum a peryferiami, zrównoważony rozwój, swoboda przemieszczania się czy migracje.”

Lublin otrzymując tytuł stał się ambasadorem wartości europejskich i znaczącym ośrodkiem wymiany artystycznej.

„Kandydatura Lublina podkreśla jego rolę jako miasta na skrzyżowaniu kultur Europy Wschodniej i Zachodniej, proponując projekty promujące europejską różnorodność i wspierające dialog międzykulturowy. Inicjatywy takie jak Kongres RE:UNION oraz międzynarodowe festiwale pokazują zaangażowanie miasta w budowanie jedności w Europie czy odpowiadanie na współczesne wyzwania poprzez działania kulturalne. Dodatkowo, Lublin wyraźnie angażuje się w tworzenie możliwości współpracy dla artystów z Europy, zapewniając ich dużą aktywność w działania programowych . Miasto zabiera głos w szerokich europejskie debatach na temat zrównoważonego rozwoju i uczestnictwa w kulturze daje wyraz zaangażowania w realizacji tych wspólnych celów.”

Idea RE:UNION odpowiada na kwestie najbardziej istotne dla współczesnej Europy oraz czerpie z wcześniejszych doświadczeń miasta Lublin.

„Lublin proponuje konkretne projekty, które podkreślają wspólne aspekty kultur, dziedzictwa i historii europejskiej, a także integracji europejskiej i tematów istotnych dla współczesnej Europy. Inicjatywy mające na celu wspieranie dialogu międzykulturowego mają solidny charakter, kładą wyraźny nacisk na konieczności odbudowy więzi społecznych w całej Europie.”

„Zawarto pięć specjalnych, środowiskowych „Unii”, które zrzeszają różnorodnych interesariuszy, w tym: twórców kultury, miasta i miasteczka z regionu, firmy i przedsiębiorstwa z Lublina, uczelnie wyższe oraz młodzież. Kandydatura mądrze korzysta z doświadczeń z poprzedniej aplikacji miasta o tytuł ESK 2016, organizacji jubileuszu 700-lecia Lublina oraz Europejskiej Stolicy Młodzieży 2023.”

Budżet zawarty w aplikacji odpowiada skali wyzwania z jakim będziemy się mierzyć.

„Budżet programu Europejskiej Stolicy Kultury, wynoszący 46 milionów euro, jest realistyczny i dobrze zaplanowany, z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju oraz zabezpieczeniem efektów długoterminowych. Przewiduje on 33,1 miliona euro na działalność kulturalną.”

Bezpieczne przestrzenie i standardy etyczne staną się jednym z naszych najistotniejszych celów.

„Struktura (organizacyjna) podkreśla współpracę między władzami miasta, operatorami kultury oraz partnerami europejskimi. Ustanowiono również stanowiska odpowiedzialne za poziome priorytety: dostępność, równość płci, międzykulturowość i ochronę środowiska. Panel chętnie widziałby struktury zapewniające bezpieczne przestrzenie oraz najwyższe standardy etyczne dla wszystkich osób zaangażowanych w ESK, zarówno podczas faz przygotowawczych, jak i przez cały rok tytułowy Lublina 2029.”

Podsumowanie analizy naszej kandydatury przez panel: 

„Kandydatura Lublina na Europejską Stolicę Kultury w 2029 roku pod hasłem RE:UNION wykazuje znaczące atuty. Projekt jest ściśle związany z rozwojem kulturalnym miasta oraz jego długoterminową strategią. Lublin, jako miasto na styku kultur Wschodu i Zachodu, przedstawia solidną wizję tego, w jaki sposób jego program artystyczny i kulturalny może wspierać dialog i wymianę kulturalną, promując europejskie wartości. Program jest zorganizowany wokół trzech kluczowych obszarów: Wspólnota, która odbudowuje więzi w Lublinie i Europie; Habitat, które bada relacje między ludźmi, naturą i rzeczywistościami cyfrowymi; oraz Granic, które kwestionują fizyczne i metaforyczne granice.

Program jest zgodny z wyzwaniami współczesnej Europy, takimi jak: zrównoważony rozwój, migracja i swoboda przemieszczania się. Silne zaangażowanie społeczności w przygotowanie aplikacji i jej realizację zakłada trwałe dziedzictwo, które poprzez kulturę i sztukę odpowiada na aktualne problemy. Dzięki solidnemu budżetowi, kandydatura Lublina może realizować: szeroką współpracę europejską, silne zaangażowanie społeczności, bezpośrednie zaangażowanie środowiska artystycznego oraz dbałość o dostępność dla grup defaworyzowanych. Szczególną uwagę poświęcono dotarciu do nowych odbiorców i usunięciu barier w uczestnictwie. Kandydatura Lublina cieszy się jednogłośnym poparciem politycznym i finansowym Rady Miasta, a także silnym wsparciem ze strony zawartych Unii i władz regionalnych.

Ogólnie rzecz biorąc, kandydatura Lublina na 2029 rok wykazuje znaczne mocne strony w ramach celów i kryteriów ESK, choć istnieją pewne niedociągnięcia. Panel rekomenduje, aby kandydatura Lublina została wybrana jako Europejska Stolica Kultury 2029 w Polsce.(…)”

Raport selekcyjny zawiera również szereg niezwykle istotnych zaleceń, które bazują na 40-letnim doświadczeniu projektu Europejskich Stolic Kultury.

1. Musimy zadbać o rozwój struktury organizacyjnej i utrzymanie niezależności procesu.

„Wyznaczona Europejska Stolica Kultury przechodzi teraz do okresu przejściowego z organizacji dostosowanej do kampanii przetargowej na bardziej formalną strukturę realizacji ESK, niezależną od lokalnej administracji miejskiej.”

2. Mamy zadanie rozwijać współpracę z innymi kandydatami do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury.

„Panel oczekuje, że Lublin rozwinie współpracę z innymi miastami kandydującymi oraz szerszą społecznością artystyczną i kulturalną w Polsce. ESK w Polsce w 2029 roku to szansa, która będzie miała znaczenie nie tylko dla Lublina, ale i w całego kraju.”

3. Jesienią 2025 roku będziemy musieli przedstawić raport z prac prezentujący stopień wdrożenia rekomendacji. Będzie to czas na pierwsze spotkanie monitoringowe.

„Panel spodziewa się, że pierwszy raport z postępów prac zostanie przedstawiony jesienią 2025 r. i będzie uwzględniał zalecenia i uwagi zawarte w ocenie aplikacji, zgodnie ze wskazówkami powyżej i poniżej.”

4. Musimy opracować jasne rezultaty ESK w Lublinie w 2039 roku.

„Aby umocnić długoterminowe dziedzictwo Lublina, panel zaleca jasne określenie kluczowych rezultatów i dziedzictwa kulturowego oczekiwanego dziesięć lat po roku Europejskiej Stolicy Kultury.”

5. Mamy za zadanie przygotować jasne kryteria i plany dla prowadzonych w przyszłości otwartych naborów i projektów transgranicznych, a także rozpocząć prace nad spójną i atrakcyjną strategią marketingową na skalę europejską. 

„Aby zwiększyć przejrzystość i zapewnić spójność nowych projektów z głównym tematem, panel sugeruje dalsze doprecyzowanie, w jaki sposób projekty powstałe w wyniku otwartych naborów będą włączane do programu. Opracowanie jasnych kryteriów dla tych naborów, zwłaszcza w przypadku projektów z udziałem partnerów europejskich, pomoże zachować spójność i wzmocnić europejski wymiar kandydatury.”

„Zaangażowanie Lublina we wspieranie współpracy transgranicznej jest godne pochwały.  Panel zaleca, by przyszłe wysiłki skupiły się na dostarczaniu bardziej szczegółowych planów dotyczących tego, w jaki sposób te projekty będą się rozwijać i wzmacniać w czasie(…)”

„Aby przyciągnąć szeroką europejską publiczność, panel sugeruje, aby Lublin opracował bardziej przekonującą strategię marketingową.(…)”

6. Zalecana jest praca nad odrębnymi, sektorowymi strategiami rozwoju widowni i kadr kultury.

„Zaangażowanie Lublina w kwestie inkluzywności jest znaczącą siłą tej propozycji. Panel sugeruje opracowanie odrębnych, ukierunkowanych strategii angażowania osób spoza widowni, w tym tych, którzy zazwyczaj nie angażują się w działalność kulturalną(…)”

„Panel zachęca do rozszerzenia programów budowania potencjału dla lokalnych operatorów kulturalnych, koncentrować się na wyposażeniu liderów kultury w umiejętności niezbędne do utrzymania i rozwoju ekosystemu kulturalnego Lublina w latach następujących po tytule Europejskiej Stolicy Kultury.”

„Panel podkreśla kluczowe znaczenie bezpiecznych przestrzeni i najwyższych standardów etycznych podczas fazy przygotowawczej i przez cały rok Lublin 2029.”

Gratulujemy wszystkim miastom, które podjęły wyzwanie i starały się o tytuł ESK. Już sam udział w tym procesie to okazja do stworzenia wizji rozwoju miasta poprzez kulturę. Dzięki innowacyjnemu projektowi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego procesy rozpoczęte w Bielsko-Białej (“Miasto Splotów”), Katowicach (“Play”) i Kołobrzegu (“I sea you”) będą kontynuowane. Miasta te zostały Polskimi Stolicami Kultury kolejno w latach 2026, 2027 i 2028. Lublin zgodnie z zaleceniami panelu rozwinie współpracę z innymi miastami kandydującymi oraz zaangażuje do tego międzynarodowego projektu polskie środowiska artystyczne i kulturalne. ESK w Polsce w 2029 roku to szansa na umiędzynarodowienie kultury nie tylko w Lublinie ale w całym kraju.

Pragniemy podziękować panelowi selekcyjnemu za: wnikliwą analizę i docenienie RE:UNION jako idei kształtującej przyszłość kultury w Polsce i Europie, wszystkie rekomendacje i zalecenia, które uzupełniają ponad dwa lata naszej wytężonej pracy nad aplikacją.

W ocenie panelu selekcyjnego kandydatura Lublina ma szereg mocnych stron i zalet, a to właśnie idea RE:UNION najlepiej wpisuje się w cele i kryteria określone w Decyzji Parlamentu Europejskiego. Obecnie Zespół Programowy, kontynuuje prace zgodnie z wszystkimi zaleceniami.

Zapraszamy do współpracy w duchu RE:UNION