ESK

Konferencja Culture Next opiera się na sieciowaniu organizacji partnerskich z całego świata. Poznaliśmy przedstawicielki i przedstawicieli United Cities and Local Governments, Trans Europe Halles, On the Move, Stronger Peripheries, European Festivals Association. Wielu z nich wyraziło zainteresowanie naszym programem, a wspólna praca i rozmowy dają nam nadzieję na zaangażowanie w działania w Lublinie – Europejskiej Stolicy Kultury 2029. Doświadczenie lat współpracy, prowadzenia projektów transgranicznych i ogólnoeuropejskich znajduje swoje odzwierciedlenie w rekomendowanych nam rozwiązaniach.

Rozmawialiśmy z wieloma ekspertkami i ekspertami zaangażowanymi w badania sukcesu przecież już 40-letniego programu Europejskich Stolic Kultury. W przyszłym roku w Chemnitz zostaną ogłoszone wyniki tych badań.

Partnerzy chętnie dzielą się swoją wiedzą i odkryciami. Pierwsze wnioski utwierdzają nas w przekonaniu, że nasza strategia nie bez powodu znalazła uznanie w oczach Panelu. Poznaliśmy także autorkę strategii kultury dla Odessy i rozmawialiśmy o wspólnych działaniach w kontekście wojny. Ostatni dzień konferencji spędziliśmy w dawnej kopalni złota – w nowym miejscu kulturalnym, które opiekuje się pamięcią kolektywną w samym sercu górskiej Transylwanii.

Lublin 2029 na Culture Next reprezentowali: Marta Ryczkowska i Miłosz Zieliński.

Lublin 2029 na konferencji Culture Next Network w Cluj Napoca w Rumunii. W połowie naszego procesu aplikacyjnego dołączyliśmy do tej sieci skupiającej miasta kandydujące do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury. Dziś pracujemy w gronie zarówno zdobywców tytułu jak i miast aplikujących. W ramach sieci członkowie rozwijają wspólny namysł nad kulturą w Europie, pracują nad kierunkami rozwoju projektu Europejskich Stolic Kultury oraz projektują ramy powstających instytucji.

Pierwszy dzień konferencji poświęcony był celom zrównoważonego rozwoju, o których dyskutowaliśmy podczas cyklicznych warsztatów organizowanych przez PolyLoop. Firma technologiczna dostarcza narzędzie monitorujące dane. Dotychczas uczestniczyliśmy w warsztatach w Leeuvarden i Oulu. Mieliśmy okazję próbować nowych funkcji podczas SDG lab, testowaliśmy czujność AI i responsywność w kontekście strategii kultury i książek aplikacyjnych miast skupionych w Culture Next.

PolyLoop ułatwia porównywanie dokumentów i łączenie informacji z różnych źródeł. Z pewnością będziemy korzystać z tej funkcjonalności w naszym zespole monitoringowo-ewaluacyjnym pracującym w ramach struktury Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. 

Nova Gorica w Słowenii i Gorizia we Włoszech, dwa miasta przedzielone granicą, w których odbywa się tegoroczne spotkanie ECoC Family jako zapowiedź przyszłej stolicy kultury – Nova Gorica 2025.

Hasło Go Borderless! najlepiej opisuje specyfikę tego miejsca i jego złożoną tożsamość. Rodziny nierzadko mówią po włosku i słoweńsku, artystki i artyści kursują płynnie między dwoma krajami. Przedstawiciele 28 miast — gospodarzy ECoC biorą udział w rozmowach o granicach – fizycznych, historycznych, kulturowych i mentalnych. My dzielimy się naszym doświadczeniem miasta w pobliżu wschodniej granicy UE.

Poznając kulisy programu Novej Goricy 2025 oraz Chemnitz 2025 instynktownie znajdujemy wiele elementów wspólnej przeszłości krajów byłego bloku wschodniego. Łatwo nam zachwycić się opowieścią o 3000 garaży* z Chemnitz. Wiemy czym jest niechciana pamięć i aktywna pracy nad trudną przeszłością, łatwo więc nam zrozumieć istotność projektu EPIC. Widzimy, jak trafnie projekt Europejskich Stolic Kultury odpowiada na motto Unii Europejskiej — Zjednoczeni w różnorodności.

Dziękujemy za niezwykle ciepłe przyjęcie! Czekamy na konferencję w Chemnitz w czerwcu 2025 podsumowującą badania nad przyszłością projektu Europejskich Stolic Kultury.

Marta Ryczkowska, Maciej Rukasz

*3000 garaży otworzy się już w czerwcu w Chemnitz. Kuratorką projektu jest Agnieszka Kubicka Dzieduszycka więcej o nim przeczytacie tutaj ➡️ Eastern State of Mind (Projekt #3000Garagen, w ramach linii programowej Easter State of Mind)

25 września usłyszeliśmy werdykt Panelu Ekspertów –  wskazali Lublin jako Europejską Stolicą Kultury 2029. Teraz oczekujemy na oficjalne nadanie tytułu. Nie przestajemy jednak pracować – najbliższe lata to dla nas czas intensywnych przygotowań, zbierania doświadczeń, współpracy z obecnymi, przeszłymi i przyszłymi ESK czyli ECoC family!

Czym jest ECoC Family! Co to znaczy dla nas i dlaczego to tak ważne.

ECoC Family to sieć Europejskich Stolic Kultury. Teraz Lublin po raz pierwszy może wziąć udział w corocznej konferencji, a my właśnie dojechaliśmy do Novej Goricy w Słowenii – Europejskiej Stolicy Kultury 2025! Pierwszej transgranicznej, która łączy włoską Gorizię i słoweńską Novą Goricę.

Co tutaj robimy?

Jesteśmy tu po to by słuchać, rozmawiać, zdobywać doświadczenia tak bardzo potrzebne na najbliższe lata przygotowań. Dyskutujemy o programach, wyzwaniach jakie nas czekają, znajdujemy nowych partnerów, weryfikujemy nasze dotychczasowe plany i rozmawiamy o rzeczach, które nas łączą. Trudno nam wyobrazić sobie lepsze źródło wiedzy, niż osoby, które z sukcesem wdrożyły w życie swoje aplikacje i miasta które już zakończyły swój rok obchodów. To wspaniałe jak chętnie dzielą się swoimi doświadczeniami.

25 września na długo zapisze się w naszej pamięci. Tego dnia Lublin został Europejską Stolicą Kultury! W 2029 roku nasze miasto z dumą będzie nosiło ten tytuł i realizowało przygotowany wspólnie z mieszkankami i mieszkańcami program obchodów.

Zdobycie tytułu oznacza nie tylko mnóstwo wyjątkowych inicjatyw, projektów i wydarzeń kulturalnych. To także rozwój sektorów związanych z obsługą ruchu turystycznego i promocja miasta na niespotykaną skalę. Wszystko to przełoży się na szereg pozytywnych zmian, które przyczynią się do rozwoju w dziedzinach innych niż kultura i turystyka. Tytuł ESK może ułatwić także pozyskiwanie funduszy europejskich, które trafią na rozwój infrastruktury oraz działania prospołeczne i kulturotwórcze. To też nowe możliwości współpracy i wymiany doświadczeń z innymi miastami na całym kontynencie.

– Ostatnie dwa lata były dla nas wszystkich czasem intensywnej pracy i realizacji wielu wartościowych projektów oraz wydarzeń w duchu idei RE:UNION. Przed nami kilkuletni okres przygotowań i pracy nad przełożeniem idei zawartych w naszej aplikacji na konkretne działania. Dziękuję wszystkim zaangażowanym środowiskom za wspólną pracę i wkład w ten wielki sukces. Udowodniliśmy po raz kolejny, że lubelska kultura i ludzie ją tworzący mają ogromny potencjał – mówi Krzysztof Żuk, Prezydent Miasta Lublin.

Konkurs odbywał się dwuetapowo. Wszystkie startujące w nim miasta składały swoje pierwsze aplikacje do 15 września 2023 roku. Wnioski złożyło dwanaście polskich miast: Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Jastrzębie-Zdrój, Katowice, Kielce, Kołobrzeg, Lublin, Opole, Płock, Pszczyna, Rzeszów oraz Toruń.
Po pierwszej ocenie komisji wybrana została krótka lista finałowa miast, które przeszły do drugiego etapu konkursu. Wśród nich znalazły się Lublin, Bielsko-Biała, Katowice i Kołobrzeg. O wyborze Europejskiej Stolicy Kultury 2029 komisja zdecydowała ostatecznie na podstawie oceny aplikacji finałowych, zawierających pełne opisy propozycji programowych, a także bezpośredniej prezentacji miast z krótkiej listy.

Finałowa aplikacja Lublina o tytuł ESK 2029 to 100-stronicowa księga naszych planów programowych, organizacyjnych, finansowych i wyobrażeń o mieście. Została stworzona wspólnie z mieszkankami i mieszkańcami, artystkami i artystami, społeczniczkami i społecznikami, animatorkami i animatorami oraz aktywistkami i aktywistami. Ważnym etapem konkursu była też wizyta w Lublinie członków europejskiego panelu ekspertów, która odbyła się 18 września oraz prezentacja przed panelem oceniającym finałową aplikację 24 września.

Hasłem przewodnim naszej aplikacji jest RE:UNION, rozumiane jako niezwykłe spotkanie, dialog, troska o siebie nawzajem i nowe spojrzenie na Lublin.

Idea konkursu na Europejską Stolicę Kultury ma już ponad 40 lat. Pierwszy raz pomysł pojawił się na początku lat 80. XX wieku. Pierwszą stolicą zostały Ateny z inicjatywy Meliny Mercouri, ówczesnej minister kultury Grecji. Kolejnymi miastami były Florencja, Amsterdam, Berlin Zachodni oraz Paryż. Pod koniec XX wieku, w 1999 roku zmieniono reguły wyboru i od tamtej pory wybierane są dwa miasta. Jedynie w 2000 roku, wyjątkowo, ustanowiono aż 9 miast jako ESK, były nimi między innymi Kraków i Praga, które były spoza UE.

W 2029 roku kulturalnymi stolicami Europy zostaną dwa miasta. Oprócz Lublina będzie to jedno ze szwedzkich miast – Kurina lub Uppsala. Wyniki konkursu podawane są z dużym, bo kilkuletnim wyprzedzeniem, tak też tegoroczne ogłoszone miasta zostaną ESK dopiero w 2029 roku.

Wszystkich, którzy będą chcieli zapoznać się z konkursową aplikacją w staraniach o tytuł ESK 2029, zapraszamy do lektury.

ZOBACZ BIDBOOK ESK LUBLIN 2029

Lubelska aplikacja ESK została wczoraj złożona w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wspólnymi siłami stworzyliśmy bidbooka, z którego jesteśmy naprawdę dumni. To zbiorowe zaangażowanie lubelskiego środowiska kultury, organizacji pozarządowych, mieszkanek i mieszkańców Lublina musi zaowocować sukcesem!

Starania Lublina o tytuł ESK 2029 stały się impulsem do wspierania procesów zmiany społecznej w mieście poprzez kulturę. Przedstawiciele lubelskich instytucji kultury utworzyli konsorcjum – Unię Lubelskich Operatorów Kultury. Razem opracowali najważniejsze założenia programowe aplikacji finałowej. Jednak – co najważniejsze – bez względu na wynik konkursu, konsorcjum będzie kontynuować swoją pracę na rzecz rozwoju kulturalno-społecznego Lublina, z uwzględnieniem założeń zawartych w aplikacji. Tym sposobem, dzięki idei Re:Union, każdy scenariusz kończy się dla nas wygraną.

W Dniu Europy (9 maja) została zawarta Unia Kultury Obszaru Metropolitalnego. Właśnie poprzez nawiązanie współpracy z miastami, gminami i powiatami obszaru metropolitalnego Lublina chcemy podzielić się ideą Europejskiej Stolicy Kultury i potraktować ją jako punkt wyjścia do namysłu nad wspólną koncepcją partnerstwa miast i gmin wschodniej Polski. Pozwoli to promować je na arenie międzynarodowej podczas starań i obchodów ESK 2029.

Także środowisko biznesu udzieliło wsparcia na rzecz realizacji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Zawarta Unia Biznesu to szansa na stworzenie nowych standardów wzajemnego wsparcia kultury i biznesu. Rektorzy wszystkich lubelskich 9 uczelni przystąpili do porozumienia i złożyli deklarację na rzecz współpracy przy ESK 2029. Akademickość jest jednym z filarów rozwoju Lublina, dlatego w kontekście konkursu szczególnego znaczenia nabiera współpraca z tym środowiskiem.

Wszystkim osobom zaangażowanym w dotychczasowy proces serdecznie dziękujemy za wspólną pracę i wytrwałość. Przed nami wrześniowa wizyta europejskiego Panelu Eksperckiego w Lublinie, a także finałowa prezentacja Lublina.

Pracownicy Centrum Kultury w Lublinie udzielili wywiadu jednemu ze współautorów aplikacji Lublin ESK 2016 z lat 2010–2011 – Marcinowi Skrzypkowi z Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”. Rozmowa dla czasopisma KULTURA ENTER dotyczyła udziału Lublina w konkursie na Europejską Stolicę Kultury 2029. Przytaczamy jej fragmenty.

Marcin Skrzypek: Często udzielacie takich wywiadów?

Rafał „Koza” Koziński (Dyrektor Centrum Kultury): To jest nasz drugi wywiad o ESK 2029. Wcześniej przyszedł do nas tylko „Jawny Lublin”, tuż po wejściu na krótka listę.

Co tak słabo?

Paweł Passini: W tej edycji ESK jest inna sytuacja niż poprzednio, więc my też jako zespół piszący aplikację funkcjonujemy inaczej. Na przykład nie wolno nam się zbliżać do ekspertów oceniających aplikację. Musimy wręcz fizycznie unikać nawet przypadkowych spotkań z nimi. Reklama, public relations – to jest zadanie miasta, nie nasze.

Czyli trochę się pozmieniało od poprzedniego razu.

R.K.: I od tego powinniśmy zacząć. Wiele polskich miast w ogóle świadomie zrezygnowało z ESK 2029, bo nie chciało wchodzić drugi raz do tej samej rzeki. Poza tym była pandemia, kryzys, potem wojna. Ludzie uważali, że to nie jest dobry czas na wyścigi, kto zrobi większą imprezę. Początkowo ja też miałem takie podejście, ale po spotkaniu w ministerstwie doczytałem, że zmieniły się zasady i kryteria tego konkursu. Już nie chodzi o „festiwal festiwali”. Ustalono nowe regulacje i zasady, w które naprawdę trzeba było się wczytać. Okazało się, że teraz chodzi o proces, a nie o mega event. To jest proces o problemach. ESK ma rozwiązywać problemy miejskie, jednocześnie nadając temu ton europejski.

Czy to dlatego zamiast skrótu ESK, pojawił się na banerach skrót ECoC 2029 – od angielskiej nazwy European Capital of Culture? Próba odcięcia się od przeszłości?

R.K.: Nie, ten skrót jest używany równolegle do ESK 2029 na niektórych reklamach ze względu na turystów i zagranicznych studentów.

P.P.: Poza tym taka jest oryginalna nazwa tego konkursu, którą stosujemy w trosce o lepszą rozpoznawalność jego europejskiego wymiaru.

R.K.: I również dlatego z premedytacją dołożyliśmy do naszego logo ESK gwiazdki, żeby było jasne, że chodzi o Europę. Teraz mamy trzy w jednym: logo miasta, ESK i flagę Unii Europejskiej. Bo wbrew pozorom w Lublinie też cały czas potrzebujemy się europeizować.
W poprzednich latach były z tym problemy. Miasta dostawały tytuł ESK, ale potem Komisja Europejska i Parlament nie miały już wpływu na to, jak wydarzenia w ramach ESK były przedstawiane mieszkańcom. Dlatego w raportach, zaleceniach i przewodnikach dotyczących ESK pojawił się formalny wymóg, żeby jednoznacznie wskazywać, że jest to projekt Unii Europejskiej.

Powtarza się sytuacja z początku wieku, kiedy wszystko musiało mieć przedrostek „euro” albo być oznaczone gwiazdkami. Myślałem, że jesteśmy już wystarczająco zeuropeizowani…

P.P: Ciągle żyjemy w jakiejś alternatywnej rzeczywistości. Przecież przez ostatnie osiem lat współpraca zagraniczna w naszym kraju była na cenzurowanym i zresztą cały czas, na przykład we wnioskach ministerialnych, nie docenia się budowania zagranicznych kontaktów. Nasz region jest pod tym względem białą plamą. Mamy już całkiem niezłe kontakty na linii Północ–Południe, ale na Zachodzie tylko pojedynczych partnerów. Kraje starej Unii mają inną politykę kulturalną i dlatego są dobrze oceniane pod względem współpracy międzynarodowej. Przygotowują aplikacje ESK na tych samych „silnikach”, na których od lat składają aplikacje do swoich ministerstw.

Miłosz Zieliński: A kraje nowej Unii zawsze miały z tym problem, dlatego co najmniej od pięciu edycji ESK powtarza się im, żeby się europeizowały i sieciowały.

Słyszy się narzekania, że tego seciowania brakuje w samym Lublinie.

R.K.: Mamy takie poczucie, że tworząc obraz miasta do aplikacji, żeby on rzeczywiście był spójny i reprezentatywny, musimy komunikować się z określoną grupą ludzi, a nie rozmawiać ze wszystkimi przez media. Zaprosiliśmy wszystkich mieszkańców do składania pomysłów i dzielenia się marzeniami. Zebraliśmy ich 3000. Dla środowiska kultury były dwa nabory, na które wpłynęło 500 projektów.

Wywiad ukazał się w 110 numerze Kultury Enter 2024/03. Pełna rozmowa dostępna jest tutaj.