ESK – LUBLIN 2029 RE:UNION

paź 02

Lublin i sztuka bycia gdzieś po raz pierwszy – Tourism EXPO Japan

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Dlaczego Japonia spogląda w stronę Lublina?

Autentyczne Stare Miasto, żywe tradycje, festiwale i kultura, a także rzadki dziś luksus przestrzeni – Lublin coraz mocniej przyciąga uwagę japońskich i wschodnioazjatyckich podróżników szukających Europy poza zatłoczonymi stolicami. Nie byliśmy więc zaskoczeni, że obok Lublina mogliśmy usłyszeć tu również piękne historie innych Europejskich Stolic Kultury – Lipawy, Kiruny, Évory, czy Leuven.

Tourism EXPO Japan właśnie dobiegało końca, kiedy ulicami lubelskiego Starego Miasta przechadzała się dwójka blogerów z Tokio, licząc na spotkanie z Ranem Takahashim lub Tomohiro Ogawą, japońskimi gwiazdami siatkówki i obecnymi zawodnikami drużyny Bogdanka LUK Lublin. Byli częścią kolejnej już grupy japońskich gości, którzy odkrywają miasto na długo przed tym, zanim w 2029 roku stanie się ono Europejską Stolicą Kultury.

Nasze pierwsze rozmowy z japońskimi organizacjami na temat sprowadzania odwiedzających do Lublina sięgają grudnia 2025 roku. To niewielki, ale ważny przykład tego, jak zainteresowanie miastem zaczyna przekładać się na rzeczywiste podróże i zaangażowanie w jego życie kulturalne.

Dla Lublina Azja Wschodnia staje się coraz ważniejszą częścią rozmowy o rozwoju turystyki i kultury miasta. Obecność na Tourism EXPO Japan w Tokio, gdzie Krzysztof Raganowicz oraz Maciej Rukasz, prezentowali historię Lublina i plany na 2029 rok podczas jednego z największych wydarzeń turystycznych w regionie to kontynuacja tej pracy.

pht. Maciej Rukasz

Organizowane w spektakularnym Tokyo Big Sight czterodniowe targi przyciągnęły ponad 183 tysiące odwiedzających, w tym przedstawicieli największych firm turystycznych, wyspecjalizowanych touroperatorów, mediów i tysiące podróżników. Dla miasta takiego jak nasze trudno przejść obok tej skali obojętnie. Wyobraźmy sobie, że ponad połowa mieszkańców Lublina przechodzi przez jedną wystawę i ma okazję usłyszeć o Mieście Inspiracji i idei RE:UNION.

Najciekawszą częścią japońskiego zainteresowania Lublinem nie jest jednak wielkość publiczności. Jest nią zaskakująco naturalne dopasowanie.

Miasto, które Japonia już zna

Lublin i Japonię od lat łączą relacje poprzez kulturę. W mieście gościły spektakle Toshikiego Okady i Daisuke Yoshimoto prezentowane podczas Konfrontacji Teatralnych, a na lubelskich scenach występowali między innymi Otomo Yoshihide, Akira Sakata i Shibusashirazu Orchestra. Program Europejskiej Stolicy Kultury rozwija również projekty z EU-Japan Fest Committee.

pht. Maciej Rukasz

Są też nowsze połączenia. Tokijski Instytut Polski aktywnie wspierał sukces The Real Pain w Japonii. W tym samym czasie, dzięki pracy Marii Orzeł, dyrektorki Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji Turystycznej w Tokio (ZOPOT Tokio), rozwinęła się bliska relacja z japońską osobowością podróżniczą i aktorką Reiką Kirishimą. Dziś gwiazdą najnowszego filmu Agnieszki Smoczyńskiej, wcześniej oscarowego Drive My Car. Co roku instytucje wspólnie organizują Festiwal Polski w Tokio, który przyciąga tysiące widzów chcących doświadczyć Polski. Podczas ostatniej edycji my także byliśmy tam obecni.

pht. Maciej Rukasz

Teraz są jeszcze Ran Takahashi i Tomohiro Ogawa. Japońskie gwiazdy siatkówki, których profile w mediach społecznościowych obserwuje ponad siedem milionów osób, przyciągają do Lublina nową publiczność. Kibice śledzący ich karierę odkrywają już nie tylko siatkówkę, ale również Stare Miasto, festiwale, restauracje i atrakcje kulturalne miasta.

To dobry przykład tego, że międzynarodowa rozpoznawalność nie musi zaczynać się od turystyki. Czasem zaczyna się od człowieka, spektaklu, filmu albo relacji kulturalnej – a podróż przychodzi później. To ważna obserwacja dla Europejskiej Stolicy Kultury i jeden z powodów, dla których to zaangażowanie ma głęboki sens.

Co japońscy podróżnicy widzą w Lublinie?

Rozmowy z japońskimi touroperatorami podczas Tourism EXPO Japan dały ciekawą perspektywę na to, co sprawia, że Lublin może być dla nich atrakcyjny.

Japonia ma silną kulturę rzemiosła, dbałości o szczegół i doceniania rzeczy tworzonych lokalnie i z uwagą. Touroperatorzy dostrzegają podobną jakość w podejściu do autentyczności jakie widzą w Mieście Inspiracji. Jak sami mówią, można ją znaleźć nawet w czymś tak prostym jak cebularz, który jest przecież jednym z kulinarnych znaków rozpoznawczych miasta. Można ją znaleźć na Starym Mieście, które pozostaje żywą dzielnicą, a nie scenografią stworzoną wyłącznie dla odwiedzających. I można ją znaleźć w festiwalach i wydarzeniach, podczas których tradycyjne rzemiosło, muzyka i lokalna kultura są nadal praktykowane, a nie tylko prezentowane.

pht. Maciej Rukasz

Jest też coś, co japońscy podróżnicy szczególnie cenią: natura.

Dla osoby mieszkającej w Tokio, jednej z największych metropolii świata, zamieszkanej przez niemal 40 milionów ludzi, lubelskie parki, zieleń i spokojniejsze tempo życia mogą być prawdziwym luksusem. Czasem zapominamy, że nasze miasto oferuje rzadkie połączenie historycznego europejskiego centrum z dużą ilością przestrzeni, w której można po prostu odetchnąć. Nie można też pomijać bliskości parków narodowych i obiektów wpisanych na listę UNESCO.

Nasze festiwale również mogą wydawać się zaskakująco znajome. Skupiająca się na tradycyjnej kulturze i rzemiośle Re:tradycja – Jarmark Jagielloński, oraz Carnaval Sztukmistrzów, który zamienia miasto w wielką scenę dla współczesnego cyrku i sztuki ulicznej, mają w sobie coś z energii japońskiego matsuri – różnią się formą, ale podobnie potrafią gromadzić ludzi w przestrzeni publicznej.

Trudna historia Lublina jest kolejnym punktem połączenia. Dla japońskich gości zainteresowanych historią i pamięcią poznawanie historii Holokaustu w mieście – od dawnej dzielnicy żydowskiej po Państwowe Muzeum na Majdanku – może mieć szczególnie mocny i refleksyjny wymiar, zupełnie inny niż w wielu podobnych miejscach.

pht. Maciej Rukasz

To nie są po prostu atrakcje, które można zapakować w gotową wycieczkę. To cechy miasta, które trzeba zrozumieć i z którymi trzeba umieć pracować. I właśnie to jest interesujące w przypadku gościa, którego najbardziej chcielibyśmy widzieć w Lublin 2029

Luksus autentycznego miasta

Cztery dni spotkań, prezentacji i rozmów z przedstawicielami branży turystycznej w Tokio utwierdziły nas w jednym: istnieje coraz większy rynek dla turystyki kulturowej, która wykracza poza najbardziej znane europejskie destynacje.

Nie chodzi o to, by konkurować z Paryżem, Rzymem czy Pragą na ich zasadach. Chodzi o zaoferowanie czegoś innego.

Lublin jest miastem, które można zwiedzać pieszo, ma wyrazistą tożsamość kulturową i wciąż pozostaje stosunkowo wolne od tłumów, które coraz częściej definiują wiele historycznych miast Europy. Nasze Stare Miasto żyje, zamiast być nadmiernie wyreżyserowaną scenografią. Kultura działa tu przez cały rok. Tradycje są nadal praktykowane, a tożsamość miasta nie została sprowadzona do produktu zaprojektowanego wyłącznie z myślą o turystach.

Dla podróżników z Azji Wschodniej te cechy mogą być szczególnie atrakcyjne.

pht. Maciej Rukasz

Tytuł Europejskiej Stolicy Kultury dodaje do tego kolejną warstwę. W 2029 roku Lublin będzie miejscem wyjątkowej koncentracji wydarzeń kulturalnych, międzynarodowych projektów i nowych powodów, by tu przyjechać. Ale turystyczna szansa zaczyna się znacznie wcześniej.

Dwójka tokijskich blogerów spacerujących po Starym Mieście nie czekała na 2029 rok. Nie czekali też japońscy kibice, którzy przyjeżdżają zobaczyć Rana Takahashiego, ani podróżnicy, którzy już dziś odwiedzają Lublin w ramach zorganizowanych wycieczek.

Budowanie podróży przed 2029 rokiem

Właśnie dlatego Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 i Lokalna Organizacja Turystyczna Metropolia Lublin już dziś wspólnie pracują nad promocją Lublina na międzynarodowych rynkach turystycznych.

Celem nie jest po prostu sprowadzenie większej liczby osób do Lublina w jednym roku. Chodzi o budowanie relacji z rynkami, touroperatorami, mediami i podróżnikami odpowiednio wcześnie, aby Lublin stał się rozpoznawalną destynacją jeszcze przed 2029 rokiem – i aby zainteresowanie wywołane tytułem mogło trwać długo po jego zakończeniu.

Dla programu ESK międzynarodowa turystyka jest również częścią szerszego europejskiego wymiaru projektu. Każda nowa relacja to okazja, by przedstawić kulturę, mieszkańców i tożsamość Lublina nowej publiczności, a jednocześnie dowiedzieć się, jak miasto jest postrzegane poza Polską. Dla lokalnego sektora turystycznego te relacje mogą przełożyć się na bardzo konkretne rzeczy: nowe programy wycieczek, nowe partnerstwa, dłuższe pobyty i odwiedzających, którzy chcą doświadczyć miasta, zamiast po prostu odhaczyć je na swojej liście.

pht. Maciej Rukasz

Japonia jest jednym z rynków, na których takie podejście ma szczególny sens. Jest daleko geograficznie, ale niekoniecznie kulturowo. Rozmowy w Tokio pokazują, że już dziś istnieje grupa odbiorców zainteresowanych tym, co Lublin może zaoferować – autentycznością, kulturą, historią, rzemiosłem, naturą i poczuciem odkrywania miejsca, zanim zrobią to wszyscy.

Teraz trzeba tę ciekawość zamienić w trwałe relacje.

Bo rok 2029 nie powinien być początkiem międzynarodowej historii turystycznej Lublina. Powinien być momentem, w którym historia budowana już dziś stanie się widoczna dla znacznie większej publiczności.

Udział Lublina w targach Tourism EXPO Japan był możliwy dzięki zaproszeniu i wsparciu Polskiej Organizacji Turystycznej oraz Marii Orzeł, Dyrektorki Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji Turystycznej w Tokio (ZOPOT Tokio). Dziękujemy za tę możliwość oraz za wsparcie w prezentowaniu Lublina i Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029 przedstawicielom wschodnioazjatyckiego sektora turystycznego.

wrz 18

ECoC Family Meeting 2026 w Lipawie

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Od przygotowań do roku tytułowego, przez codzienne wyzwania, aż po to, co pozostaje po zakończeniu Europejskiej Stolicy Kultury – o różnych doświadczeniach i perspektywach ESK rozmawiali uczestnicy tegorocznego ECoC Family Meeting w Lipawie. Na międzynarodowym spotkaniu nie zabrakło przedstawicieli Lublina 2029.

W dniach 9–12 września w Lipawie na Łotwie odbyło się spotkanie przedstawicieli miast, które łączy doświadczenie Europejskiej Stolicy Kultury: tych, które właśnie realizują swoje programy, przygotowują się do roku tytułowego oraz tych, które mają już za sobą ten wyjątkowy czas. W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele instytucji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Dla Lublina była to okazja do poznania doświadczeń innych miast, rozmowy o wyzwaniach związanych z przygotowaniami do roku tytułowego oraz budowania międzynarodowych relacji w ramach ECoC Family.

Jednym z ważnych tematów spotkania były nadzieje, oczekiwania i obawy związane z tytułem ESK. Uczestnicy dzielili się doświadczeniami dotyczącymi odpowiedzialności związanej z realizacją programu oraz relacji pomiędzy ambitnymi założeniami a codziennością funkcjonowania miasta.

W programie znalazły się m.in. prezentacje programów Lipawa 2027 i Évora 2027 – miast, które w przyszłym roku będą Europejskimi Stolicami Kultury. Ich perspektywa pokazała, jak wygląda końcowy etap przygotowań do roku tytułowego i jak zmienia się sposób myślenia o programie wraz ze zbliżaniem się 2027 roku.

Ważnym elementem prezentacji były lokalne konteksty obu miast – odniesienia do kultury, muzyki i tradycji regionów, a także projekty angażujące mieszkanki i mieszkańców. Rozmawiano również o tym, jak programy zmieniały się od momentu aplikowania o tytuł do etapu ich realizacji. Doświadczenia miast pokazały, że program Europejskiej Stolicy Kultury nie jest zamkniętym planem, ale procesem, który rozwija się wraz z miastem, jego mieszkańcami i zmieniającymi się okolicznościami.

W panelu „Poza bańką ESK: mierzenie się z rzeczywistością” uczestniczyli przedstawiciele Lipawy 2027, Évory 2027, Lublina 2029 oraz Lwowa. Rozmowa dotyczyła tego, jak projekty Europejskiej Stolicy Kultury funkcjonują w szerszym kontekście społecznym i instytucjonalnym oraz jak miasta mierzą się z wyzwaniami, które pojawiają się poza samym programem kulturalnym.

Nie zabrakło również spojrzenia w przyszłość. Jedna z sesji została poświęcona kolejnym 20 latom i trwałemu dziedzictwu Europejskich Stolic Kultury. Rozmawiano o tym, co pozostaje w miastach po zakończeniu roku tytułowego i jak doświadczenia ESK mogą wpływać na ich rozwój w dłuższej perspektywie.

Spotkanie było również okazją do poznania samej Lipawy – miasta przygotowującego się do roli Europejskiej Stolicy Kultury 2027. Uczestnicy odwiedzili m.in. centrum miasta oraz dzielnicę Karosta, poznając lokalny kontekst i projekty związane z przygotowaniami do ESK.

Dla Lublina 2029 szczególnie cenna była możliwość spojrzenia na przygotowania do roku tytułowego z różnych perspektyw – zarówno miast, które dopiero się do niego przygotowują, jak Lipawa i Évora, jak i tych, które mają już doświadczenie roku ESK i mogą mówić o jego długofalowych efektach.

ECoC Family Meeting po raz kolejny pokazało, że Europejska Stolica Kultury to nie tylko jeden rok i program wydarzeń, ale także sieć miast, ludzi i doświadczeń, z której można korzystać długo przed 2029 rokiem i długo po nim.

autorzy: Małgorzata Drozd – Domaciuk, Maciej Rukasz

wrz 17

Projekty aplikacyjne w ramach festiwalu Lublin Miasto Literatury 2026

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Czy proza i poezja naprawdę się różnią? Odpowiedź znajdziemy podczas drugiej edycji międzynarodowego Festiwalu Lublin Miasto Literatury, który odbędzie się w dniach 25–27 września w Centrum Kultury w Lublinie. Tegoroczny program, inspirowany zdaniem „Różnica pomiędzy prozą a poezją to iluzja”, to spotkania, rozmowy i wydarzenia poświęcone granicom literatury, sile języka i sposobom opowiadania o świecie. Wybrane wydarzenia festiwalowe wpisują się w projekty „Lublin Zamorski” oraz „Шви / Szwy”, opisane w aplikacji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Festiwal to spotkania autorskie, warsztaty literackie i prezentacje międzynarodowe. Wśród zaproszonych między innymi Amy Abdelnoor, Olga Drenda, Jakub Kornhauser, Andrij Lubka, Magdalena Kicińska, Szymon Kloska i Antonina Tosiek. Program obejmuje literaturę światową, w tym głosy krytyczne wobec eurocentrycznych sposobów opisywania rzeczywistości.

Wydarzenia festiwalowe będą również przestrzenią do rozmowy o doświadczeniu wojny, przesiedleniu, tożsamości i pamięci. W ramach festiwalu odbędą się spotkania z ukraińskimi pisarkami, pisarzami i weteranami wojennymi, rozmowy o arabskich herstoriach oraz projekcja filmu „Palestyna 36” w reżyserii Annemarie Jacir.

Piątek, 25 września

16:00 | Historie obrońców | Sala Widowiskowa CK | wydarzenie dostępne online

Rozmowa wokół antologii „Głosy obrońców”, prezentującej literackie świadectwa ukraińskich weteranów wojennych. W spotkaniu udział wezmą Ihor Dusan, Zoryana Grebenyukova-Kobenko i Volodymyr Savelyev. Rozmowę poprowadzi Bohdana Brylynska.

Spotkanie w ramach projektu ESK Lublin 2029 „Szwy”. Rozmowa w języku ukraińskim z tłumaczeniem symultanicznym na język polski.

Sobota, 26 września

17:30 | Literatura nośnikiem doświadczenia granicznego | Sala Widowiskowa CK | wydarzenie dostępne online

Rozmowa z ukraińskim pisarzem i żołnierzem Andrijem Lubką o doświadczeniu wojny oraz literaturze powstającej na granicy osobistego i historycznego doświadczenia. Spotkanie poprowadzi Aleksandra Zińczuk. Wydarzenie będzie również zapowiedzią nowej książki autora „Po śmierci wszyscy trafiają do baru”, przygotowywanej przez Wydawnictwo Warsztaty Kultury w Lublinie.

Spotkanie w ramach projektu ESK Lublin 2029 „Szwy”. Współorganizacja: Wydawnictwo Warsztaty Kultury. Rozmowa w języku polskim z tłumaczeniem symultanicznym na język ukraiński.

17:45 | Pisząc arabskie herstorie | Sala Kameralna CK

Paweł Hadrian porozmawia z dr Karoliną Rak o roli arabskich artystek w tworzeniu herstorii regionu. Rozmowa będzie dotyczyć miejsca i roli kobiet we współczesnych społeczeństwach Azji Zachodniej i Afryki Północnej przez pryzmat sztuki.

Spotkanie w ramach projektu ESK Lublin 2029 „Lublin Zamorski”.

19:00 | Jak fikcja pomaga nam zrozumieć rzeczywistość? | Sala Widowiskowa CK | wydarzenie dostępne online

Amy Abdelnoor, brytyjsko-arabska pisarka, autorka powieści „Ever Land”, w rozmowie z Anastas Krusińską opowie o literaturze, przesiedleniu i sposobach, w jakie fikcja kształtuje nasze rozumienie świata.

Spotkanie w ramach projektu ESK Lublin 2029 „Lublin Zamorski”. Rozmowa w języku angielskim z tłumaczeniem symultanicznym na język polski.

Niedziela, 27 września

12:00 | Palestyna 36 | Kino CK

Projekcja filmu „Palestyna 36” w reżyserii Annemarie Jacir, opowiadającego o arabskim powstaniu z lat 30. XX wieku przeciwko brytyjskiej władzy mandatowej. Po filmie odbędzie się rozmowa z Pawłem Hadrianem i Przemysławem Wielgoszem, dziennikarzem i redaktorem naczelnym polskiej edycji „Le Monde diplomatique”.

Projekcja i spotkanie w ramach projektu ESK Lublin 2029 „Lublin Zamorski”.

———

Lublin Zamorski – literatura i sztuka poza granicami

Międzynarodowa inicjatywa realizowana w ramach linii „Transgresje”, w obszarze „Granice” aplikacji Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. „Lublin Zamorski” otwiera przestrzeń do refleksji nad odrzuceniem perspektyw imperialnych, odbudową tożsamości lokalnych oraz sposobami opowiadania o świecie poprzez literaturę i sztukę nowych mediów. Projekt obejmuje programy rezydencyjne dla artystów cyfrowych z Polski, Ukrainy i Karaibów, cykliczny przegląd prac prezentowanych na całym świecie oraz publikację pionierskiej antologii esejów twórców z Globalnego Południa. Spotkania podczas Festiwalu Lublin Miasto Literatury 2026 są częścią tej refleksji: poprzez literaturę, rozmowę i film przyglądają się doświadczeniom wojny, przesiedlenia, kolonializmu i kulturowej tożsamości.

„Шви / Szwy”

Interdyscyplinarny projekt realizowany w ramach linii Rubieże w obszarze Granice aplikacji ESK Lublin 2029. Prezentuje bogactwo współczesnej kultury ukraińskiej – od sztuk wizualnych, literatury i muzyki, po teatr, kino i rzemiosło. Tytułowe „szwy” symbolizują proces gojenia ran, odbudowy zniszczonego świata oraz budowania dialogu w społeczeństwie mierzącym się z traumami wojennymi. Liderem przedsięwzięcia jest Instytut Strategii Kultury we Lwowie, a projekt powstaje we współpracy z partnerami z Danii, Francji, Niemiec i Szwecji, stanowiąc kontynuację obecności kultury ukraińskiej w Europejskich Stolicach Kultury.

Informacje praktyczne o festiwalu:

25–27 września 2026 / Centrum Kultury w Lublinie, ul. Peowiaków 12

Wstęp na wydarzenia festiwalowe jest bezpłatny. Na warsztaty literackie obowiązują zapisy.

Spotkania festiwalowe będą tłumaczone na polski język migowy (PJM).

Szczegółowy program i informacje

wrz 14

Lublin 2029 na sesji European Cultural Parliament

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 wzięła udział w sesji European Cultural Parliament, która w tym roku odbywała się w Łodzi.

Europejski Parlament Kultury powstał w siedzibie Rady Europy w Strasburgu w 2001 roku. Jego celem pozostaje niezmiennie wzmacnianie roli idei i inicjatyw kulturalnych oraz artystycznych w Europie. Ponadto założyciele ECP dążą do zacieśniania dialogu między obywatelami Europy oraz między różnymi sektorami sztuki.

ECP gromadzi 160 artystek i artystów, menedżerek i menedżerów kultury oraz osobistości świata kultury z 43 krajów europejskich. ECP cyklicznie organizuje spotkania w ważnych kulturowo miastach w różnych częściach Europy. Niektórzy członkowie angażują się w realizację projektów zainicjowanych przez ECP, w szczególności NUROPE – Nomadyczny Uniwersytet Sztuki, Filozofii i Przedsiębiorczości w Europie.

Forum w Łodzi, zorganizowane dzięki wsparciu Miasta Łodzi i Atlasu Sztuki, koncentrowało się na dwóch obszarach tematycznych: komunikacji audiowizualnej oraz kulturze w Europie w czasach wojen i konfliktów.

W czasie sesji otwarcia prof. Gintautas Mažeikis, litewski filozof i teoretyk kultury, zaprezentował wykład „Ikonologia krytyczna w instytucjach kulturalnych w czasach AI”. Analizował wpływ sztucznej inteligencji na kulturę, ekspresję i pamięć zbiorową. Przedstawił także proces przechodzenia od tradycyjnego przeżywania sztuki i cielesnego rytuału do algorytmicznej kultury obojętności i samotności.

Opowiadał o tym, że nowoczesna apatia wywołana przez AI różni się od stoickiego opanowania, ponieważ zaciera autentyczne przeżywanie i zastępuje pasję instrumentalnymi komunikatami algorytmów. Wykład zainicjował debatę, w której pojawiło się wiele ciekawych wątków – między innymi dotyczących pozornej bezcielesności i niematerialności AI. Za wirtualną zasłoną kryją się bowiem fizyczna infrastruktura oraz ogromne ilości zużywanej wody i energii.

Kolejnym tematem była kultura rozwijająca się w czasach wojny – w jaki sposób warunki geopolityczne wymuszają na twórcach nomadyzm i odporność. O swoich doświadczeniach opowiadał Viktor Ruban, ukraiński artysta performatywny, kurator, choreograf i przedstawiciel Ukrainy w Parlamencie Kultury Unii Europejskiej.

W ramach forum ECP odbyły się sesje plenarne, praca w grupach tematycznych poświęconych dwóm kluczowym tematom tegorocznej sesji, a także prezentacje ważnych dla Łodzi projektów kulturalnych i infrastrukturalnych.

Udział Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029 w sesji ECP ma znaczenie zarówno strategiczne, jak i networkingowe. Obecność w debatach i pracach grup tematycznych jest okazją do włączenia się we współczesny europejski namysł nad kulturą, budowania trwałych relacji z ekspertkami i ekspertami oraz nawiązywania lokalnych i międzynarodowych partnerstw.

foto i tekst: Marta Ryczkowska

lip 21

Jakich szkoleń potrzebuje lubelskie środowisko kultury?

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Przygotowania do obchodów Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029 to nie tylko realizacja projektów artystycznych. To również inwestycja w ludzi, którzy na co dzień tworzą życie kulturalne naszego miasta i regionu. Chcemy osiągnąć ten cel zarówno poprzez realizację projektów zapisanych w aplikacji, jak i dzięki wsparciu oferowanemu przez naszą instytucję.

Chcemy wspierać rozwój kompetencji osób działających w kulturze – artystek i artystów, animatorek i animatorów, menedżerek i menedżerów kultury, edukatorek i edukatorów oraz wszystkich, którzy współtworzą lokalny ekosystem kultury.

Zależy nam, aby oferta szkoleń odpowiadała na rzeczywiste potrzeby środowiska. Dlatego zamiast zgadywać, chcemy po prostu zapytać Was o zdanie.

WAŻNE: wszystkie szkolenia będą bezpłatne dla uczestników i zostaną sfinansowane z budżetu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, dzięki czemu udział w nich będzie dostępny dla szerokiego grona przedstawicieli lubelskiego środowiska kultury.

Przygotowaliśmy krótką ankietę, w której prezentujemy tematy szkoleń planowanych na najbliższe miesiące. Chcemy dowiedzieć się, które z nich są dla Was najbardziej interesujące oraz jakich zagadnień jeszcze brakuje.

Wasza opinia pomoże nam przygotować program szkoleń, który będzie naprawdę przydatny i odpowie na wyzwania, z jakimi mierzy się dziś sektor kultury.

Ankieta jest dostępna pod linkiem: https://forms.gle/vbhFAhQWyGgfj7ir9

Na Wasze odpowiedzi czekamy do 15 sierpnia. Dziękujemy za poświęcony czas i współtworzenie programu rozwoju kompetencji dla lubelskiego środowiska kultury.

cze 16

ESK i LOT Metropolia Lublin w Azji

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Europejskie Stolice Kultury notują co najmniej 30% wzrost zainteresowania odwiedzających. Sukcesy miast takich jak San Sebastián, Matera, Liverpool, Glasgow czy Wrocław imponują i wyraźnie zapowiadają realną szansę także dla Lublina. Tym bardziej, że prognozy dla Polski wskazują, iż do 2030 roku liczba odwiedzających nasz kraj może sięgnąć 140 milionów. To oznacza jedno: pracę trzeba rozpocząć już dziś.

W przypadku Lublina wzrost ruchu turystycznego o 30% przełożyłby się na około 811 000 nowych osób (według danych za 2025 rok). Z badań prowadzonych w innych Europejskich Stolicach Kultury wynika, że są to przede wszystkim turyści przyciągani marką ESK i ciekawością miasta, a także widzowie wydarzeń kulturalnych, którzy zostają dłużej i korzystają z pełniejszej oferty turystycznej. Na każdym kroku słyszymy to, co sami doskonale wiemy – pracę nad tym segmentem warto i trzeba wykonać z wyprzedzeniem.

fot. Maciej Rukasz

Dotychczas, wspólnie z LOT Metropolia Lublin, odwiedziliśmy m.in. Rzym i Lyon, byliśmy obecni na największych targach turystycznych oraz prowadziliśmy spotkania lokalne. Opowiadaliśmy o Lublinie, o ofercie kulturalnej miasta i o planach związanych z rokiem 2029.

W grudniu 2025 roku, dzięki zaproszeniu LOT Metropolia Lublin oraz Polskiej Organizacji Turystycznej, wyruszyliśmy do Azji. Pierwszy dzień wspólnego wyjazdu Macieja Rukasza z Lublin 2029 i Krzysztofa Raganowicza z Lokalnej Organizacji Turystycznej Metropolia Lublin upłynął na spotkaniach z koreańskimi touroperatorami. Coraz więcej z nich uwzględnia dziś Europę Środkową, wskazując Polskę jako kierunek postrzegany na rodzimych rynkach jako relatywnie egzotyczny, a jednocześnie bezpieczny i dostępny. Rosnąca ciekawość kulturowa oraz globalne trendy na rynku podróży przekładają się na potrzebę dywersyfikacji ofert. To sprawia, że Polska, w tym Lublin, coraz częściej pojawiają się w katalogach potencjalnych destynacji. Równolegle prowadziliśmy rozmowy z przedstawicielami porównywarek turystycznych, dostawcami usług z sektora oraz organizacjami branżowymi zrzeszającymi biura podróży, co pozwoliło osadzić te obserwacje w szerszym, systemowym kontekście rynku.

fot. Maciej Rukasz

Nie chodzi o klimat, lecz o sezonowość. Nie o atmosferę, ale o skalę miasta i rytm dnia. Koreańscy partnerzy poszukują przede wszystkim spójnej propozycji – miasta, które wie, kim jest i jak inspiruje. W naszym przypadku, dla twórców programów wyjazdowych, kluczowa jest intensywność obecnego w mieście programu kulturalnego, rodzaj wydarzeń, jakość propozycji oraz dostępność, przede wszystkim kulturowa. Wzorem nadmorskich kurortów, które komunikują liczbę słonecznych dni w roku, coraz częściej zaczynamy operować miarą liczby dni wypełnionych kulturą i sztuką. Kalendarz wydarzeń miasta pozostaje elementem oferty, dla nas elementem fundamentalnym. Pierwsze efekty widzimy już kilka miesięcy od wizyty ale, biorąc pod uwagę cykl kształtowania się oferty turystycznej, najwięcej wydarzy się za 2 lub 3 lata.

fot. Maciej Rukasz

Po dwóch intensywnych dniach w Seulu znaleźliśmy się w Japonii, gdzie opowieść o programie Europejskiej Stolicy Kultury przybiera nieco inną formę. To kolejne już spotkania z japońskimi partnerami. Znają oni Lublin, dwukrotnie odwiedzali go zarówno goście z EU-Japan Fest, jak i japońscy dziennikarze oraz twórcy treści, czego efektem jest m.in. obszerny artykuł poświęcony miastu w styczniowym „Madame Figaro”. Tutaj na rozmowy mamy więcej czasu. Oprócz spotkań z Instytutem Polskim i Zagranicznym Ośrodkiem Polskiej Organizacji Turystycznej wiele godzin spędzamy na YPAM, Yokohama Performing Arts Meeting. To już drugi raz, gdy jesteśmy obecni w Jokohamie. Odbywają się kolejne spotkania, a rozmowy o współpracy stają się bardziej konkretne. Skupiamy się na programach mobilności artystów, sieciach współpracy i obiegu idei. W tym środowisku Lublin funkcjonuje nie jako „miasto do odwiedzenia”, lecz jako potencjalny partner. Turystyka kulturalna staje się naturalnym efektem obecności miasta w międzynarodowym obiegu sztuki.

fot. Maciej Rukasz

Europejska Stolica Kultury potrzebuje gości nie po to, by zwiększać statystyki, lecz by wejść w obieg międzynarodowej wymiany. Turystyka kulturalna pozwala miastu wyjść poza własne narracje i sprawdzić, czy są one zrozumiałe także gdzie indziej. Jest to szczególnie istotne w kontekście Azji, gdzie decyzje o podróży do Europy są zazwyczaj wynikiem długiego procesu, a nie impulsywnego wyboru. Obecność artystek i artystów z Korei i Japonii odgrywa w tym procesie istotną rolę.

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

Zebraliśmy ogromne doświadczenie dotyczące pracy z gośćmi z Korei i Japonii: potrzebę precyzyjnej informacji, znaczenie kontekstu kulturowego, rolę detalu i przygotowania. Inne są oczekiwania wobec gospodarzy, inne tempo zwiedzania, inny sposób zadawania pytań. To wiedza, której nie da się zdobyć wyłącznie z raportów.

Widzimy szanse jakie daje Europejska Stolica Kultury. Wiemy, że pracę nad programem gościnności musimy rozpocząć jak najwcześniej i możliwie szeroko, także poza granicami miasta, poza Europą, poza oczywistymi kręgami odbiorców. Nie chodzi o to, by być obecnym wszędzie, lecz by wiedzieć, gdzie i po co się pojawiamy. W tych decyzjach pomagają nam szczegółowe dane jakie Miasto Lublin gromadzi od lat.

fot. Maciej Rukasz

Korea i Japonia nie były i nie są egzotycznym dodatkiem do mapy działań. Ta wizyta była sprawdzianem tego, czy Lublin potrafi opowiadać o sobie w sposób zrozumiały, konkretny i wystarczająco interesujący, by ktoś chciał do tej opowieści wrócić.

fot. Maciej Rukasz

cze 03

Czy twórczość to praca?

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Wokół statusu zawodowego artystów oraz systemowych rozwiązań dla sektora kreatywnego rozgorzała w Polsce intensywna dyskusja. Ważny i zdecydowany głos w tej debacie zabrał Dyrektor Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, Paweł Potoroczyn. W najnowszym wywiadzie dla dziennika „Rzeczpospolita” odpiera on populistyczne zarzuty i przypomina o prawdzie, która stanowi absolutny fundament naszego programu, a w szczególności projektu „Kultura w pracy”.

W ostatnich dniach uwaga opinii publicznej skupiła się wokół projektów ustaw regulujących zabezpieczenie socjalne dla osób wykonujących zawody artystyczne. Wypowiedzi niektórych polityków – w tym Sławomira Mentzena – unaoczniły, jak głęboko zakorzenione są w naszym społeczeństwie krzywdzące stereotypy, które odmawiają artystom statusu ciężko pracujących profesjonalistów.

Na te głosy mocno i merytorycznie odpowiada Paweł Potoroczyn na łamach „Rzeczpospolitej” w rozmowie z Jackiem Cieślakiem

Przeczytaj całą rozmowę

maj 28

Różni są wolni. Wolni są dumni. Dumni są razem. Razem jesteśmy Lublin.

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Jesteśmy ludźmi, którzy tworzą Europejską Stolicę Kultury i wszyscy stajemy dziś murem za nowymi mieszkankami i mieszkańcami naszego miasta. Lublin to miejsce spotkania kultur, języków i tradycji. Wielowiekowa różnorodność zapisana w miejskim DNA buduje jego siłę, wrażliwość i wyjątkową tożsamość. Wyrażamy zatem pełne, osobiste poparcie dla inicjatyw społeczności z doświadczeniem migracji, ze szczególnym uwzględnieniem Africa Day Festival.

Sercem programu Lublin 2029 jest RE:UNION. Dziś oznacza to również budowanie realnej, inkluzywnej wspólnoty w przestrzeni społeczno-kulturalnej miasta. Lublin to nasz wspólny dom, zbudowany na fundamencie zaufania, empatii i współpracy, gdzie nie ma miejsca na wykluczenie.

ESK opiera się na włączaniu, uczestnictwie i aktywnym współtworzeniu kultury przez wszystkich. Pisaliśmy aplikację z pełną świadomością procesów historycznych i kulturowych, które kształtowały Lublin jaki znamy. Chcemy wciąż tworzyć miasto otwarte, różnorodne, przyjazne, miasto dialogu i porozumienia.

W ramach ESK będziemy bez wahania realizować projekty, które burzą mury i budują mosty. Kultura to przestrzeń spotkań ludzi z różnych krajów, integrowania nowych mieszkanek i mieszkańców oraz zapraszania do budowania nowych więzi.

Jesteśmy tu po to, by bezwzględnie bronić tego, co najważniejsze: godności, wolności i równego prawa do miasta. Fundamentem Europejskiej Stolicy Kultury jest różnorodność. Wsparcie dla Africa Day Festival to naturalna konsekwencja wartości i kierunku, które deklarujemy. Dzięki takim inicjatywom stajemy się Lublinem, w który naprawdę wierzymy.

Instytucja Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 oraz Korpus Oficerski ds. Priorytetów Kreatywnej Europy przy Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029

kwi 17

RE:UNION! Historyczna umowa podpisana!

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

RE:UNION staje się faktem! Historyczna umowa dla ESK Lublin 2029 podpisana!

Z ogromną radością informujemy o wydarzeniu, które ma fundamentalne znaczenie dla naszej instytucji! Dziś w Warszawie podpisano umowę o współfinansowaniu oraz współprowadzeniu instytucji Europejska Stolica Kultury Lublin 2029. To dla nas kluczowy krok w realizacji projektu i moment wielkiego świętowania. Co więcej, z tej okazji przenieśliśmy do stolicy prawdziwy, tętniący życiem kawałek Lublina!

fot. Maciej Rukasz

Historyczny krok i idea RE:UNION

Podpisanie umowy między Miastem Lublin a Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego potwierdza długofalowe zaangażowanie państwa oraz samorządu w rozwój kultury jako fundamentu nowoczesnej wspólnoty. Konferencja przybrała wyjątkowy, performatywno-artystyczny charakter. Akt RE:UNION to symboliczne odwołanie do zwycięskiej aplikacji Lublin 2029 oraz jej głównego hasła. To również bezpośrednie odwołanie do dziedzictwa Unii Lubelskiej i jej ponadczasowego przesłania: „Wolni z wolnymi, równi z równymi”. Unia Lubelska tworząc unikalną wspólnotę społeczną, wykraczała daleko poza wymiar polityczny.

fot. Maciej Rukasz

Podczas uroczystości obecni byli przedstawiciele różnych sfer życia naszego miasta i kraju:

Marta Cienkowska – Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Krzysztof Żuk – Prezydent Miasta Lublin
Paweł Potoroczyn – Dyrektor instytucji Europejska Stolica Kultury Lublin 2029
Iwona Hofman – Rada Kultury Miasta
Katarzyna Duma – Pełnomocniczka Prezydenta ds. ESK
Marcin Wroński – Rada Miasta Lublin
Izabela Pastuszko – (w imieniu Unii Akademickiej) Przewodnicząca Ogólnopolskiego Forum Kultury Studenckiej
Bogdan Łukasik – (Unia Biznesu) Konsulat Honorowy Republiki Czeskiej w Lublinie
Aleksandra Kulik – Dziedzictwo Europejskiej Stolicy Młodzieży Lublin 2023
Dariusz Figura – Komisja Dialogu Obywatelskiego ds. ESK
Agnieszka Wojciechowska – Konsorcjum – Unia Lubelskich Operatorów Kultury
Jarosław Koziara – Środowiska Twórcze
Jolanta Sienkiewicz-Prochowicz – Korpus Oficerski
Radosław Guz – Unia Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego
Yuliia Khomchyn – (Lwów, Ukraina) Dyrektorka Instytutu Strategii Kultury Lwowa
Ana Kočegarova – Maj – Attaché ds. kultury ambasady Republiki Litewskiej w Rzeczypospolitej Polskiej
Rafał Koziński – Lider i koordynator procesu przygotowań Lublina do ESK 2029; Pełnomocnik Prezydenta Miasta Lublin ds. programowych ESK 2029

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

Lubelska energia w sercu Warszawy!

Dla instytucji ESK Lublin 2029 to niezwykle radosny moment, dlatego nie wyobrażaliśmy sobie, by świętować inaczej niż przez sztukę. Zawieźliśmy do stolicy prawdziwą lubelską energię! Chcieliśmy by Warszawa poczuła przedsmak naszego letniego, festiwalowego klimatu. Na dziedzińcu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie pojawiła się artystyczna instalacja i działania performatywne:

Sztukmistrze: Przestrzeń ożyła dzięki zjawiskowym pokazom akrobatyki na linie, szarfie oraz akrobatyce powietrznej i partnerskiej. Było to bezpośrednie nawiązanie do projektu „Sztukmistrze z Lublina – europejska podróż” – jednego z naszych kluczowych w aplikacji ESK 2029.

Scenografia: Plac przed budynkiem rozkwitł! Wszystko za sprawą kultowych, wielkich Tulipanów oraz kolorowych Wież – instalacji artystycznej autorstwa Jarosława Koziary.

Dźwięk i Muzyka: Wydarzeniu towarzyszyły najlepsze brzmienia polskiego jazzu i funku grane wprost z czarnych płyt.

Impro Teatr: Niezastąpieni “Poławiacze Pereł” wciągnęli publiczność w błyskotliwe dialogi, w swoim niepodrabialnym stylu opowiadając o Lublinie.

Obecność lubelskich artystów na ulicach Warszawy podkreśliła wyjątkowy charakter tego wydarzenia i udowodniła, że kultura Lublina nie zna granic.

fot. Maciej Rukasz

fot. Maciej Rukasz

fot. Marcin Pietrusza

Z nową energią, formalnym wsparciem i artystycznym rozmachem ruszamy w dalszą drogę!

fot. Maciej Rukasz

kwi 07

Pierwsza rezydencja projektu Kultura w Pracy

By ESK Aktualności

Wszystkie aktualności

Wiosną 2026 roku w Lublinie ruszył pierwszy etap programu Kultura w Pracy – wieloletniego projektu rezydencji artystycznych w lubelskich firmach, realizowanego w ramach Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Artystki i artyści będą pracować przez co najmniej miesiąc w specjalnie przygotowanych pawilonach ustawianych na terenach przedsiębiorstw – blisko hal produkcyjnych, biur, magazynów czy działów badań i rozwoju. Pawilon będzie jednocześnie miejscem pracy twórczej i punktem kontaktu z pracownikami, klientami i gośćmi firmy.

To przedsięwzięcie, które łączy światy biznesu, pracy i sztuki w sposób praktyczny, bezpośredni i długofalowy. Jego celem jest pokazanie, że twórczość artystyczna nie jest dodatkiem do „prawdziwego życia”, lecz pełnoprawną pracą: wymagającą tak warsztatu jak i dyscypliny, koncentracji i zaangażowania.

Istotą programu jest nie tyle jednorazowa prezentacja efektu końcowego, ile pokazanie samego procesu twórczego. Chodzi o to, by przybliżyć ludziom pracę twórczą i pokazać, że pisanie, malowanie czy komponowanie to także codzienne, realne wykonywanie konkretnej pracy zawodowej.

Program realizowany jest we współpracy z Unią Biznesu, powołaną podczas starań o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Dzięki temu założenia wpisane w aplikację konkursową zyskują realny wymiar i przekładają się na konkretne działania łączące kulturę, przedsiębiorczość i życie społeczne regionu.

Pierwszym artystą rezydentem był Ivan Davydenko – pisarz pochodzący z Żytomierza, laureat Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego im. Artura Fryza 2023 za najlepszy poetycki debiut książkowy roku i redaktor naczelny magazynu „Malkontenty”, nominowany do Nagrody – Stypendium im. Stanisława Barańczaka.

W swojej twórczości Davydenko podejmuje tematy wojny, migracji, męskości i relacji społecznych. Pisząc po polsku, w swoim drugim języku, tworzy wielowarstwowe utwory, łącząc polskie i ukraińskie tradycje literackie. Jego rezydencja potrwa od 7 kwietnia do 8 maja 2026 roku.