Podczas pobytu w Japonii zrealizowałam cykl wizyt studyjnych i spotkań roboczych z przedstawicielami japońskich teatrów lalek. Celem wyjazdu było nawiązanie międzynarodowych partnerstw oraz poznanie metod pracy, które mogą znaleźć zastosowanie w projekcie „Rehab”, rozwijanym w ramach programu Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.
„Rehab” zakłada wykorzystanie teatru lalek jako narzędzia wspierającego dzieci i młodzież w radzeniu sobie z doświadczeniami traumatycznymi, przede wszystkim związanymi z wojną, ale także z katastrofami naturalnymi i innymi sytuacjami kryzysowymi.
Jednym z miejsc, które odwiedziłam, był Hitomiza Puppet Theatre w Kawasaki. Poznałam historię i sposób funkcjonowania teatru, jego działalność artystyczną i edukacyjną. Ważną częścią wizyty było poznanie tradycji bunraku oraz udział w praktycznych warsztatach animacji lalek. Rozmawialiśmy także o pracy teatru z dziećmi i możliwościach współpracy przy przyszłych projektach edukacyjnych i społecznych. W Puk Puppet Theatre w Tokio rozmawiałam o repertuarze, działalności edukacyjnej i organizacji pracy teatru. Wymieniliśmy doświadczenia dotyczące teatru dla dzieci, edukacji teatralnej oraz projektów społecznych. Jednym z tematów była możliwość rozwijania współpracy międzynarodowej. Kolejnym punktem wizyty był Yamabikoza Theatre w Sapporo, gdzie szczególnie interesowały mnie metody pracy z dziećmi i młodzieżą. Rozmawialiśmy o tym, jak teatr lalek może wspierać rozwój kreatywności, wyrażanie emocji i budowanie poczucia bezpieczeństwa. Ważnym kontekstem były doświadczenia teatru w społecznościach dotkniętych skutkami katastrof naturalnych. W Kogumaza Theatre w Sapporo uczestniczyłam w spotkaniach związanych z obchodami 50-lecia teatru. Była to okazja do poznania historii instytucji, jej relacji z lokalną społecznością oraz sposobu prowadzenia wieloletniej działalności artystycznej i edukacyjnej dla dzieci. Rozmawialiśmy także o możliwości udziału japońskich artystów w projektach realizowanych w Lublinie.
Ważną częścią wyjazdu był World Children’s Puppet Theatre Forum w Sapporo. Podczas forum zaprezentowałam działalność Teatru im. H. Ch. Andersena w Lublinie oraz realizowane przez instytucję projekty edukacyjne, społeczne i międzynarodowe. Obok teatrów z Tajlandii, Tajwanu, Czech, Słowacji i Węgier przedstawiłam również założenia projektu „Rehab”. Dużo miejsca podczas rozmów zajmowały japońskie doświadczenia związane z pracą z dziećmi po katastrofach naturalnych. Szczególnie interesowały mnie działania podejmowane po trzęsieniu ziemi, tsunami i katastrofie elektrowni jądrowej w Fukushimie. Rozmawialiśmy o tym, jak teatr lalek może pomagać dzieciom w wyrażaniu emocji, odbudowywaniu poczucia bezpieczeństwa i powrocie do codziennego funkcjonowania po traumatycznych wydarzeniach.
To doświadczenie jest ważne dla dalszego rozwoju „Rehab”. Jednym z założeń projektu jest stworzenie międzynarodowej sieci ekspertów – psychologów, pedagogów i artystów – którzy wykorzystują teatr lalek w pracy z dziećmi i młodzieżą doświadczającymi traumy. Japońskie doświadczenia mogą stać się jednym z punktów odniesienia dla tego modelu.
Podczas spotkań rozmawialiśmy również o możliwościach zaangażowania japońskich artystów, edukatorów i specjalistów w działania Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029. Wśród pomysłów pojawiły się warsztaty, rezydencje artystyczne, wymiana doświadczeń oraz wspólne projekty badawcze i edukacyjne.
Wyjazd do Japonii był więc nie tylko okazją do poznania tradycji teatru lalek i współczesnych metod pracy z dziećmi. Pozwolił też rozpocząć rozmowy o długofalowej współpracy między instytucjami z Japonii i Lublina. Jej efektem mogą być wspólne działania skierowane do dzieci i młodzieży, które doświadczyły traumy.
tekst: Agata Sakowicz
