„Wolne z wolnymi. Równe z równymi” to hasło przewodnie tegorocznej edycji Marszu Równości, który już 17 października przejdzie ulicami Lublina. Manifestacji towarzyszy „Kultura dla Równości” – tydzień wydarzeń poświęconych różnorodności i wspólnocie. W jego ramach odbędzie się współorganizowane przez Europejską Stolicę Kultury Lublin 2029 spotkanie „Stany nieważkości” z udziałem litewskiej poetki i artystki Laimy Kreivytė oraz tłumaczki Dominiki Jagiełki.
Nazwa wydarzenia nawiązuje do napisanego przez Kreivytė tomu poezji, w którym bliskość i pożądanie splatają się z feministycznym sprzeciwem, a ironia pozwala przyjrzeć się temu, co często uznajemy za oczywiste.
Spotkanie odbędzie się 17 października o godz. 18:00 w Sali Czarnej Centrum Kultury w Lublinie. Poetka Laima Kreivyta i jej tłumaczka Dominika Jagiełka opowiedzą o swobodzie pisania, o queerowym doświadczeniu oraz o przekładzie, który wymaga wyczucia zarówno intymności, jak i politycznej siły wiersza. Będzie to więc okazja, by przyjrzeć się zarówno samej poezji, jak i temu, co wydarza się pomiędzy tekstem oryginalnym a jego tłumaczeniem.
„Stany nieważkości” znalazły się wśród dzieł nominowanych do Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności 2026. Książkę będzie można kupić w Księgarni Dosłownej w Centrum Kultury w Lublinie.
Współorganizatorem wydarzenia jest Europejska Stolica Kultury Lublin 2029, która w swojej aplikacji stawia na likwidowanie barier uczestnictwa w kulturze oraz przeciwdziałanie dyskryminacji grup marginalizowanych, w tym także środowiska LGBTiQ+.
Znajduje to odzwierciedlenia m.in. w planowanej realizacji interdyscyplinarnego festiwalu Queerz Get Loud, celebrującego kulturę społeczności LGBTQ+ w bezpieczniejszej przestrzeni, a także stałe wsparcie produkcyjne dla niezależnych kolektywów queerowo-feministycznych. Aplikacja zakłada ponadto wprowadzenie programu certyfikacji Culture. Safe space, wyznaczającego standardy dla instytucji i wydarzeń wolnych od mowy nienawiści i wykluczenia ze względu na orientację czy tożsamość.
Kultura dla Równości
Spotkanie będzie częścią tygodnia „Kultura dla Równości” (12-18 października) towarzyszącego 7. lubelskiemu Marszowi Równości. Wypełnią go wydarzenia kulturalne i społeczne na temat równości, różnorodności i wspólnoty. Program wyrósł z pytania, kto może opowiadać o Lublinie, tworzyć jego kulturę i czuć się swobodnie w miejscach, w których się ona wydarza. Przez tydzień w różnych częściach Lublina będzie można spotykać się, oglądać, słuchać, rozmawiać i działać razem.
„Kultura dla Równości” połączy inicjatywy twórców i twórczyń, organizacji społecznych i instytucji. Stanie się też okazją do poznania różnych doświadczeń, a także do przyjrzenia się temu, w jaki sposób odbiorcy i odbiorczynie są zapraszani do udziału: czyja twórczość trafia do programu, kto może współdecydować o jego kształcie, jakie bariery pojawiają się przy wejściu i jak można je usuwać.
– Zależy nam, by z tych spotkań zostało coś na dłużej: relacje między osobami i instytucjami, nowe współprace oraz większa uważność w codziennej pracy kulturalnej. W Lublinie przygotowującym się do roku Europejskiej Stolicy Kultury pytanie o to, kto współtworzy kulturę miasta, ma szczególną wagę – podkreślają pomysłodawcy „Kultury dla Równości”.
Dla osób, które mają dość udawania
Lubelski Marsz Równości przejdzie ulicami miasta 17 października. Jego hasło „Wolne z wolnymi. Równe z równymi” świadomie nawiązuje do Unii Lubelskiej i do Lublina jako miasta sojuszy, porozumienia i wspólnej odpowiedzialności.
– (…) idziemy. Dla praw osób LGBTQIA+. Dla osób, które są widoczne, i dla tych, które jeszcze nie mogą. Dla osób, które mają dość udawania, milczenia, tłumaczenia się z własnego życia. Dla bezpieczeństwa. Dla godności. Dla Lublina, w którym nikt nie musi znikać, żeby zasłużyć na szacunek – zapowiadają organizatorzy marszu.
Spotkanie „Stany nieważkości”
Termin: 17 października 2026 (sobota), godz. 18.00–19.00
Miejsce: Centrum Kultury w Lublinie (ul. Peowiaków 12), Sala Czarna (1. piętro)Wstęp wolny, brak zapisów.
Dostępność: Wydarzenie w przestrzeni dostępnej architektonicznie. Do budynku można wejść z psem asystującym. Spotkanie w języku polskim z tłumaczeniem na język angielski (tłumaczenie: Kacper Kobylski, Zuzanna Semczuk). Brak tłumaczenia na PJM.
Program „Kultura dla Równości” organizuje Stowarzyszenie Unia Równości we współpracy z instytucją Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 i Centrum Kultury w Lublinie. Patronat honorowy nad Kulturą dla Równości sprawują Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Magdalena Biejat, Wicemarszałkini Senatu RP oraz Krzysztof Żuk, Prezydent Miasta Lublin.
Autor: Tomasz Kowalewicz
Konferencja Matrix/La Matrice odbyła się w dniach 23-25 września 2026 roku we francuskim Bourges.
