Kultura ma wpisaną w swoje istnienie bezgraniczność i może łączyć miasta oddalone od siebie o tysiące kilometrów. Japonia jest dość szczególnym przykładem naszych międzykulturowych, międzynarodowych działań – tuż po wygranej w konkursie ESK podjęliśmy współpracę w EU Japan Fest, którą konsekwentnie rozwijamy od półtora roku. Dzięki tym relacjom możemy korzystać z programów mobilnościowych – twórcy i twórczynie projektów z aplikacji ESK rozpoczynają podróże studyjne, służące realizacji idei zapisanych w lubelskim bidbooku.
Raz do roku EU Japan Fest zaprasza reprezentacje obecnych i przyszłych Europejskich Stolic Kultury na wyjątkowe spotkanie Meet Up ECoC! – Face to Face stwarzając możliwość bezpośredniego spotkania z japońskim sektorem kultury i biznesu. Spotkania te mają ogromną wartość merytoryczną i networkingową, służą wymianie wiedzy, tworzeniu międzynarodowych partnerstw oraz współprojektowaniu przyszłych inicjatyw artystycznych. To właśnie tutaj rodzą się pomysły na wspólne projekty, rezydencje artystyczne, programy wymiany i długofalową współpracę między Europą a Japonią. EU Japan Fest od 1992 roku niezmiennie utrzymuje sieć połączeń europejsko-japońskich, wspiera miasta noszące tytuł ESK, łącząc je z japońskimi artystami, instytucjami i partnerami biznesowymi. Głównym celem i misją działalności EU Japan Fest jest rozwiązywanie globalnych problemów społecznych poprzez kulturę i sztukę. Polityka działania japońskiej organizacji obecnie opiera się na następujących filarach: wzmacnianie pozycji młodzieży, współistnienie z naturą, społeczna regeneracja i różnorodność. Tegoroczne spotkanie Meet Up ECoC! – Face to Face było wyjątkowe – nie ograniczało się tylko i wyłącznie do Tokio ale obejmowało także Okinawę, która jest całkiem odrębną historią jeśli chodzi o strukturę sektora kultury i międzynarodowe usieciowienie. Lubelska wizyta miała zatem na celu poznanie środowiska kultury zarówno z perspektywy centrum jak i peryferiów a także głębokie wniknięcie w lokalne konteksty poprzez wizyty w pracowniach, w muzeum arts & crafts, w miejscach pamięci i kultu.
Podczas międzynarodowej delegacji do Tokio i Okinawy program ESK Lublin 2029 Re:Union pojawił się kilkukrotnie, m.in. podczas międzynarodowego panelu dyskusyjnego: Creative Future Creation Challenged by European Capitals of Culture. Był to jeden z najważniejszych punktów programu, poświęcony roli Europejskich Stolic Kultury w odpowiadaniu na współczesne wyzwania społeczne. W panelu uczestniczyli przedstawiciele Oulu 2026, Trenčína 2026 oraz Lublina 2029, prezentując strategie rozwoju swoich miast oraz sposoby wykorzystania kultury jako narzędzia budowania odporności społecznej, wzmacniania wspólnot lokalnych i stymulowania rozwiązań w czasach polikryzysu.
Organizatorzy zadbali, abyśmy mogli poznać współczesne strategie w kulturze w Tokio. Podczas całodniowej sesji konferencyjnej mieliśmy okazję przyjrzeć się sposobom funkcjonowania i wyborom kuratorskim Watari Museum of Contemporary Art, a także relacjom pomiędzy sztuką, architekturą i przestrzenią miejską (koncepcja Sono Aida -Pomiędzy Akiry Fujimoto). Rozmawialiśmy z artystkami i artystami, kuratorkami i kuratorami, osobami rezprezentującymi instytucje kultury z Japonii oraz Europy. Niezmiernie ważny jest także wzajemny kontakt reprezentantów ESK i możliwość wspólnego namysłu nad projektami uwzględniającymi lokalne konteksty ESK i japońskie inspiracje. Podróż studyjną wypełniły dziesiątki spotkań z potencjalnymi partnerami, wizyty w muzeach i instytucjach kultury oraz poznawanie poruszających przykładów łączenia dziedzictwa, nowych technologii i działań artystycznych. Szczególnie cenne były doświadczenia związane z ochroną dziedzictwa, rozwojem przemysłów kreatywnych i wykorzystaniem kultury do ożywiania przestrzeni miejskich – tematów niezwykle ważnych również dla Lublina i powstającej Dzielnicy Kreatywnej.
Najważniejszym elementem pobytu na Okinawie był udział w wydarzeniu Meet Up ECoC! – Face to Face 2026 in Okinawa, zorganizowanym przez EU-Japan Fest Japan Committee we współpracy z władzami prefektury Okinawa i lokalnymi partnerami. Była to pierwsza edycja tego formatu zorganizowana poza Tokio. Podczas spotkania zaprezentowany został program Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029 Re:Union, ze szczególnym uwzględnieniem roli kultury jako narzędzia budowania odporności społecznej i dialogu międzykulturowego. Pojawił się wątek wzmacniania lokalnego rzemieślnictwa i uwzględniania go w kontekście sztuki współczesnej. Tradycyjne rzemiosło i lokalne praktyki mogą stać się fundamentem współczesnych przemysłów kreatywnych, mieliśmy okazję oglądać wiele przykładów takich połączeń na Okinawie. Kluczowym doświadczeniem była możliwość poznania modelu ochrony i wykorzystywania dziedzictwa kulturowego Okinawy jako żywego zasobu rozwoju społecznego i gospodarczego. Odwiedziliśmy kluczowe na Okinawie ośrodki dziedzictwa kulturowego: Okinawa Prefectural Museum & Art Museum, Shurijo Castle Park (symbol dawnego Królestwa Riukiu), Shiroma Bingata Studio, Sakima Art Museum, Okinawa Crafts Industry Promotion Center, Kogei no Mori, Okinawa Karate Kaikan oraz Peace Memorial Park.
Podróż do Japonii pokazała, że zróżnicowane dziedzictwo kulturowe jest aktywnym zasobem przyszłości i służy wzmacnianiu wspólnoty. Świadomość złożonych i trudnych procesów historycznych idzie w parze z twórczym podejściem do rozwiązywania problemów współczesności. Wizyta skierowała uwagę na ogromną moc prywatnego mecenatu w rozwoju i promocji kultury. Współpraca między sektorem publicznym, prywatnym i twórcami jest kluczowa dla trwałych procesów rozwoju a kulturalna scena japońska jest na to żywym dowodem.
Wracamy z nowymi kontaktami, pomysłami i partnerstwami, które będziemy rozwijać w drodze do Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.
