Lublin, 23–25 kwietnia 2026
Kultura potrafi leczyć, dawać nadzieję, budować więzi i wzmacniać odporność w czasach pełnych wyzwań. Potrafi również powodować wypalenie i wzmagać kryzysy. Ma zatem ogromną moc, która odpowiednio nawigowana może wspierać zmianę społeczną. W imieniu instytucji Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 zapraszamy na interdyscyplinarne, międzynarodowe seminarium Culture Defence / Kultura Ochrony, które odbędzie się w Lublinie w dniach 23–25 kwietnia 2026 roku. Podczas trzech dni spotkania połączymy wiedzę badaczek i badaczy, doświadczenie artystek i artystów oraz praktykę twórczyń i twórców polityk publicznych z doświadczeniem pracy w Europejskich Stolicach Kultury. Seminarium stanie się przestrzenią wymiany doświadczeń, regeneracji i współtworzenia. Tematem głównym spotkania będzie odporność w kulturze jako zagadnienie związane ze zdrowiem, pracą animacyjną i twórczą, dbaniem o dobrostan w zespołach, bezpieczeństwem informacyjnym. Wskażemy na to, jak różnie bywa rozumiana w zależności od kontekstu geopolitycznego i jak skrajnie biegunowo bywa definiowana. Rezyliencja o jakiej rozmawiamy to konstruktywny i krytyczny potencjał, który zmierza do zwiększenia współoodpowiedzialności. Łączy się z kulturą tworząc fundament wzmacniający demokratyczną odporność i spójność społeczną i w tym duchu wspiera dążenie do Re:Union, które zapisaliśmy w lubelskiej aplikacji ESK.
Seminarium będzie odbywało się na terenie kampusu Wydziału Psychologii i Pedagogiki UMCS przy ul. Głębokiej 43. Od 9:00 do 14:00 trwają sesje plenarne, wykłady i debaty a od 15:00 warsztaty i sesje wspierające odporność. W wydarzeniu wezmą udział wyjątkowe osoby eksperckie ze świata polskiej i międzynarodowej kultury. Seminarium współtworzymy we współpracy z Wydziałem Pedagogiki i Psychologii UMCS. O tłumaczenie symultaniczne w języku polskim i angielskim zadba zespół osób studenckich z lingwistyki stosowanej Wydziału Filologicznego pod opieką dr Bartosza Wójcika i Beaty Marczyńskiej-Fedorowicz. Część wykładów będzie tłumaczona na Polski Języki Migowy.
Dbając o dostępność, zapewniamy bezpłatny udział w seminarium i pomoc dla osób ze szczególnymi potrzebami. Zapraszamy do udziału w warsztatach kompetencyjnych, ruchowych, wspierających odporność i dobrostan – ze względu na ograniczoną ilość miejsc o udziale zadecyduje kolejność zgłoszeń. Zapraszamy do wypełniania formularza rejestracyjnego na seminarium!
FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY NIEBAWEM NA NASZYM WWW
Program seminarium Culture Defence/ Kultura Ochrony
Część plenarna odbywa się w Auli na Wydziale Psychologii UMCS (od 9 do 14:00) a część warsztatowa na Wydziale Pedagogiki UMCS (od 15:00 do 18:00)
Czwartek, 23 kwietnia 2026
9:00 – 9:30 Powitanie gości i przedstawienie programu seminarium
9:30 – 11:10 | Kultura jako infrastruktura opieki
Odporność to siła krytyczna, która nie tylko warunkuje przetrwanie, ale i wyzwala zdolność systemu do zmiany. Moduł pokazuje kulturę jako społeczny fundament obronności, dający nadzieję w sytuacjach zagrożenia. Przykłady pochodzą z miast posiadających doświadczenie Europejskiej Stolicy Kultury oraz z miast w stanie wojny, aby ukazać złożoność pracy nad odpornością poprzez kulturę. Poruszamy wątki dotyczące relacji między kulturą, ochroną dziedzictwa, zdrowiem psychicznym i demokracją.
Wystąpienia i sesja plenarna: Iryna Polycharchuk (Artsvit, Dnipro), Angeliki Lampiri (Eleusis 2023), Nancy Braun (Esch-sur-Alzette 2022)
11:20 – 12:10 | Zmiana od wewnątrz – Dobrostan a zarządzanie kulturą
Czy można mówić o jakości kultury bez jakości zarządzania? Punktem wyjścia debaty jest przekonanie, że dobrostan osób pracujących w instytucjach kultury nie jest „miękkim dodatkiem”, ale fundamentem ich działania. Rozmowa skupi się na napięciach między systemem a codziennością pracy instytucji: odpowiedzialności państwa i organizatorów, realnej sprawczości osób zarządzających oraz presji, w której na co dzień funkcjonują zespoły.
Debata: Hanna Wróblewska, Anna Długołęcka, Sławomir Księżniak
12:30 – 14:00 | Miasto jako laboratorium
Miasta, w tym Europejskie Stolice Kultury, testują mechanizmy wzmacniające odporność poprzez kulturę. Miasto funkcjonuje jako wspólnota ucząca się, a odejście od narracji „trauma → wzrost” na rzecz opieki, regeneracji i współtworzenia pozwala tworzyć katalog formatów możliwych do wdrożenia w Lublinie.
Wystąpienia: Edyta Ruta (Fundacja Pasmo), prof. Marcin Cabak (UMCS), Zespół M&E ESK Lublin 2029
14:00 | Lunch
15:00 – 18:00 | Warsztaty i spotkania
Ciało i umysł funkcjonują na równych zasadach – ciało to źródło wiedzy i miejsce akumulacji przeciążeń. Moduł obejmuje psychosomatyczne skutki pracy projektowej, aktywistycznej i kuratorskiej, regulację układu nerwowego, praktyki ruchowe, somatyczne i oddechowe jako narzędzia regeneracji. Powstaje zestaw prostych, naukowo ugruntowanych technik możliwych do stosowania w instytucjach.
Osoby prowadzące: prof. Krzysztof Stachyra (UMCS), Anna Długołęcka, Konrad Kurowski, Łukasz Radziszewski Izabella Gawęcka
19:00 | Centrum Kultury
Rima Sadurska, Kąpiel w dźwiękach. Koncert gongów i mis
Piątek, 24 kwietnia 2026
9:30 – 11:30 | Kultura jako infrastruktura opieki
Moduł opiera się na przykładach miast z doświadczeniem tworzenia i kandydowania do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, aby pokazać z jak złożoną rzeczywistością mierzymy się gdy mówimy o odporności poprzez kulturę. Poruszamy wątki dotyczące relacji pomiędzy kulturą, ochroną dziedzictwa, zdrowiem psychicznym i demokracją.
Wystąpienia: Yuliia Khomchyn (Lwów 2030 – miasto kandydat), Rosella Tarantino (Matera 2019), Sara Vuletić (Novi Sad 2022), Felix Schartner Giertta (BSR Cultural Pearls)
11:40 – 12:40 Nabywanie odporności
Działania artystyczne i animacja międzykulturowa pełnią rolę bezpiecznego poligonu doświadczalnego, podczas którego można uczyć się współpracy, tworzenia więzi i przełamywania lęku, co pozwala na odruchowe i skuteczne działanie w sytuacjach realnego zagrożenia.
Prezentacje: dr Urszula Lewartowicz (UMCS), dr hab. Andrzej Różański prof. UMCS, dr hab. Katarzyna Klimkowska prof. UMCS, Marcin Skrzypek
12:40 – 14:00 Kultura, bezpieczeństwo i odporność informacyjna
Moduł pokazuje, jak kultura może wzmacniać krytyczne myślenie i zdolność do rozpoznawania manipulacji. Omawiamy mechanizmy dezinformacji, rolę instytucji kultury jako mediatorów społecznych oraz praktyczne narzędzia: fact-checking, komunikacja kryzysowa, moderowanie debat i praca z konfliktami.
Wystąpienia i rozmowa: Bogna Świątkowska, Rafał Sakowski, Ada Florentyna Pawlak
14:00 | Lunch
15:00 – 18:00 | Psychosomatyka i praca afektywna: od napięcia do regulacji
Moduł obejmuje psychosomatyczne skutki pracy twórczej, regulację układu nerwowego i praktyki ruchowe, somatyczne i oddechowe jako narzędzia regeneracji.
Osoby prowadzące warsztaty: Marysia Stokłosa, Karolina Pluta, Izabella Gawęcka
Sobota, 25 kwietnia 2026
10:00 – 11:40 | Komunikacja inkluzywna i działania międzykulturowe
Moduł koncentruje się na współpracy międzysektorowej z osobami migranckimi oraz na narzędziach wspierających włączanie i współtworzenie kultury. Skupiamy się na budowaniu wspólnoty w różnorodnych zespołach, rozwijaniu przynależności, zaufania i poczucia wspólnej odpowiedzialności.
Prezentacje i dyskusja: Jolanta Sienkiewicz – Prochowicz, dr hab. Ewa Niesterowicz (UMCS), dr hab. Margaret Ohia-Nowak, Anna Dąbrowska
12:00 – 14:00 | Wzmacniające praktyki artystyczne
Moduł pokazuje, jak praktyki artystyczne wzmacniają odporność i dobrostan twórców. Badamy narzędzia performatywne w pracy z młodymi ludźmi. Analizujemy także, w jaki sposób buduje się odporność instytucjonalna i jak przebiega monitoring „stanu zdrowia” instytucji kultury i uczelni artystycznych.
Prezentacje i dyskusja: Paulina Kempisty, dr hab. Małgorzata Kuśpit, prof. UMCS, dr hab. Marta Bosowska, dr Marta Ryczkowska
14:00 | Lunch
14:30 – 16:00 | Psychosomatyka i praca afektywna: od napięcia do regulacji
Ciało i umysł funkcjonują na równych zasadach. Moduł obejmuje praktyki ruchowe, somatyczne i oddechowe, które pomagają w regeneracji i radzeniu sobie z przeciążeniem w pracy twórczej.
Osoby prowadzące warsztaty: Konrad Kurowski, Agata Semplińska, dr hab. Marta Bosowska – Praktyki granic
Kuratorka i koordynatorka merytoryczna: Marta Ryczkowska, produkcja: Jagoda Valkov i Izabela Raszewska, prowadzenie seminarium: Aga Kozak.
